Overblog Suivre ce blog
Editer l'article Administration Créer mon blog

Presentacion

  • : ERALDICA OCCITANA
  • ERALDICA OCCITANA
  • : Aqueste blòg a per tòca d'estudiar e de presentar l'istòria e lo patrimòni eraldic occitan. L'espaci estudiat s'espandis sus l'ensemble del domeni de la lenga d'òc de l'Auvernha als Pirenèus e de l'Ocean Atlantic als Alps. L'epòca privilegiada es l'Edat-Mejana (12en-15en sègles) sens, çaquelà, daissar los sègles seguents dins l'ombra. JONHÈTZ-NOS e participatz al projècte !
  • Contact

Recèrca

11 avril 2011 1 11 /04 /avril /2011 21:58

La catedrala gotica de Lodeva foguèt començada dins lo darrièr tèrç del sègle 13 e saP1180617.JPG construccion contunhèt pendent 150 ans fins a las annadas 1430. Pr'aquò l'edifici agèt bravament a sofrir de las guèrras de religion ont la volta de la nau foguèt en granda partida desrocada a l'explosiu per las tropas protestantas. Adobada per la volontat de l'avesque Joan IV de Plantavit de La Pausa (1625-1648), la catedrala foguèt profanada e serviguèt d'entrepaus pendent la Revolucion Francesa. Mantunas restauracions foguèron entrepresas dins los sègles seguents.

 

Del punt de vista eraldic, aqueste sanctuari representa, coma bon nombre d'autras catedralas, una mena d'armorial dels avesques e dels dignitaris del diocèsi de l'Edat Mejana duscas al sègle 20.

 

 

 

  

Per çò qu'es del periòde medieval, lo mai interessant es incontestablament la colleccion lapidària conservada dins lo clastre de la catedrala. Lo problèma çaquelà, es qu'aqueste ensemble es constituit de pèças plan diferentas amassadas mercés a de dons de particulars, d'associacions o sens cap d'origina coneguda. D'unas pòdon venir de partidas desaparegudas de la catedrala coma d'autres endreches del país lodevés.

 

I podèm observar çò que sembla èsser una anciana bòrna senhoriala que marcava lasP1180611.JPG termièras del comtat de Lodeva qu'aparteniá als avesques dempuèi la fin del sègle 12 e l'esfaçament del linhatge vescomtal. Aquesta bòrna pòrta las armas de Lodeva que se pòdon blasonar aital "d'azur a la crotz cantonada al 1èr d'una estela, al 2nd d'un creissent, al 3en d'una L e al 4en d'una D, lo tot d'aur ". Veirem pus tard qu'aquestas armas s'encontran tanben mantuns còps a l'interior del bastiment.

 

  P1180612.JPG

 

I trobam tanben tres escuts escultats sus de pèiras de que l'origina es pas mencionada. Doas son integradas en re-emplèc dins la paret.

 

P1180601.JPGP1180607.JPGP1180586

 

La primièira presenta un escut "de ... al cabrion  de ... acompanhat de tres cauquilhas Sant Jacmes de ... ". La preséncia d'una tresena cauquilha en punta es mai que probabla e lo cabrion pòt èsser demesit. Aquesta pèça es databla dels sègles 14 o 15.

 

La segonda, databla del sègle 14, pòrta las armas " partit de ... al leon passant de ..., e faissat ondejat de ... e de ...".

 

Enfin, la tresena que sembla mai recenta (fin del sègle 15 o sègle 16) es tanben mai trabalhada dins l'escultura. L'escut es timbrat d'un èlm cargat de lambrusquins e d'un cimièr desaparegut en granda partida. Presenta probablament un "copat de ... e de ... a l'arbre arrancat de ..., acostat de dos grifons contornats tenent son tronc de ..., lo tot brocant". Aquestas armas son a botar en relacion ambe un autre escut de tipe Renaissença representat a l'interior de la catedrala, dins la capèla Sant Ròc, e que sembla portar las meteissas armarias.

 

              P1180623.JPG      dins la capèla St Ròc

 

Aquestes dos escuts presentan las armas de la familha Forèst que balhèt mantuns consols a la vila e de clèrgues a la Glèisa de Lodeva. D'après Louis Lainé, aqueste linhatge es conegut dempuèi 1352 quand Ròc Forèst foguèt anoblit per servicis renduts al reialme. Portava un "copat d'aur e d'azur al pin de sinòple fruchat d'aur, acostat de dos grifons afrontats de l'un dins l'autre".

 

forest.jpg  

 

 

Coma o disiam mai naut, l'interior de l'edifici conten mantunas representacions de las armas de Lodeva dins de versions diferentas.

Doas claus de volta pòrtan un escut a la crotz que pòt èsser religat a las armas de la vila figuradas incompletament (los elements manquants i èran benlèu pinturats ?).

 

P1180524.JPG   P1180517.JPG

 

La segonda es çaquelà d'una legida dificila, l'escut es dominat per un capèl d'avesque e presenta benlèu un escartairat.

 

Tornam trobar d'escuts pròches de las armariás de la vila suls veirials del còr que datan del sègle 19.

                                      P1180548.JPGP1180550.JPG

 

Lo primièr que se pòt blasonar "d'azur a la crotz patuda d'aur" pòrta un listèl que menciona "SIGILUM CAPITULI LODOVENSIS" e deu corespondre a las armas del capitol dels canonges de la catedrala.

 

Lo segond presenta las armas de Lodeva acompanhadas d'un escut "d'azur a la flordalis d'aur pausat en abisme" e sembla commemorar un eveniment relatiu als rapòrts entre la vila e lo rei de França Loís lo VIIIen (1187-1226) coma lo daissa pensar lo listèl "LODOVA A LUDOVICO OCTAVO". Podèm pensar que s'agís de l'entrada del comtat de Lodeva dins lo domèni capecian a la fin de la Crosada Albigesa.

 

 

 

 

P1180628Per acabar ambe las armas de la vila, mencionam que figuran tanben sus un monument edificat a la memòria dels avesques e de lora sepultura al debàs del campanal (i tornam trobar l'escut a la flordalis, en abisme) e sus una clau de volta de la capèla Sant Fulcrand.

    Capèla St Fulcrand armas de Jean IV de Corguiller-copie-1

 

 

 

Aquesta capèla Sant Fulcrand, patron de la catedrala dempuèi lo sègle 15, serà tanben nòstra primièra etapa dins l'estudi de las armarias dels avesques que se son succedits sul sèti de Lodeva. Per aquò, nos podèm apiejar sus "L'armorial des évêques des cinq diocèses formant aujourd'hui la circonscription du diocèse de Montpellier" que M.A. Fourtier publiquèt en 1866.

 

La capèla Sant Fulcrand aparentament bastida dins las darrièras annadas del sègle 13 sembla ligada a la personalitat de Jean IV de Corguillereray, conselhièr del Rei de França Loís lo XIen e avesque de Lodèva entre 1462 e 1488. Son escut i es representat al som de la grasilha d'entrada e sus una clau de volta.Capela-St-Fulcrand-armas-de-Jean-IV-de-Corguiller-copie-2.JPG

Sortit d'una familha nòbla peitavina, portava un escut "d'azur a tres faissas ondejantas d'aur". Aquestas armas son visiblas sul sagèl de son aujòl Jean de Corguilleray, escudièr, qu'èra "Maître Veneur du Duc de Normandie", e "Maître et Enquesteur des Eaux et Forêts du Roi" entre 1355 e 1365.  

Capèla St Fulcrand armas de Jean IV de Corguiller-copie-3 

Aparentament, aquesta familha balhèt un brave nombre d'oficièrs a l'administracion capeciana e un Guillaume de Corguilleray, contemporanèu del nòstre avesque, èra a la fin del sègle 15, conselhièr del Rei e "Prevost de Messieurs les Marechaux de France" e sagelava d'un escut a las tres faissas ondejantas. (Sorga : P.Anselme, Histoire généalogique et chronologique de la maison royale de France)

 

Aquestas armarias son representadas ambe las colors inversadas sus un veirial del còr fargat al sègle 19.

 

Jean-IV-de-Corguilleray-1462-1488.JPG

 

Aqueste ensemble de veirials signats per l'artista Mauvernay representan mantunas armariás episcopalas.

 

La familha torangèla de Briçonnet balhèt quatre avesques a Lodeva : Guillaume VI BriçonnetBriconnet--2-.JPG (1484-1516), Denis Briçonnet (1516-1520), Michel II Briçonnet (1560-1561) e Claude Briçonnet (1561-1566). Portavan "d'azur a la benda componada d'aur e de vermelh, lo primièr compon de vermelh cargat d'una estela d'aur, e la benda acompanhada d'una autra estela d'aur pausada al canton senestre del cap". Aquesta familha balhèt mantuns avesques e archivesques pendent lo sègle 16.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

  Joan VI de Plantavit de la Pausa (1625-1651) foguèt un grand avesque de Lodeva. D'origina toscana, sa familha s'installèt  dins las Cevenas a la fin del sègle 13. Filh de Cristòl de Jean-VI-de-Plantavit-de-La-Pause-1625-1651.JPGPlantavit de La Pausa e d'Isabèl d'Assàs, nasquèt en 1579 e faguèt una polida carrièra dins los òrdres. Aquò lo menèt a èsser grand almoinièr de la cort de la Reina Catherine de Medicis puèi d'Elizabeth de France, infanta d'Espanha. En 1625, foguèt nomenat avesque de Lodeva ont s'empleguèt a tornar bastir la nau de la catedrala e a edificar lo palais episcopal, a crear de convents (los Recollets de Lodeva), a ajudar los paures e a amainatjar lo país lodevés (rotas...). Participèt a la malastrosa revòlta del Duc de Montmorency e, un temps forabandit, tornèt sul sèti episcopal fins a sa mòrt en 1651. Portava "ecartelat d'azur a una arca de Noè d'aur flotant sus d'ondas d'argent e suportant una colomba d'aur arpiada e becada de vermelh tenent dins son bèc un ramèl d'olivièr de sinòple (Plantavit) e d'azur a tres flordalis florençadas d'aur (Assàs)" e sa devisa es inscrita sul listèl IN NAVI NOAE NATUS UT PLUS SAPIAS. Sul veirial l'azur d'Assàs es figurat blanc.

 

 

Lo jasent de Joan VI de Plantavit de La Pausa es conservat dins la catedrala dins la capèla dicha dels avesques.

Mgr-de-Plantavit.JPG

 

Son successor foguèt Francés II de Bosquet (1651-1657), personalitat eminenta e amic de Baluze. PortavaFrancois-de-Bosquet-1648-1655.JPG segon l'armorial de Fourtier (Cf supra) "ecartelat al 1 d'aur a tres fruches de sinòple movent del trach d'en bas acompanhats en cap d'una crotz recrosada de vermelh ; als 2 e 3 de vermelh a la croseta d'aur ; al 4 d'aur a tres bendas de vermelh".

Vesèm qu'aquestas armas  son representadas diferentament sul veirial ont las podèm blasonar : "ecartelat al 1 d'argent a tres arbres de sinòple movent del trach d'en bas acompanhats en cap d'una crotz patuda de vermelh ; las 2 e 3 d'argent a la crotz patuda alisada d'azur ; al 4 bendat d'argent e d'azur". Sens autras informacions complementàrias, serà malaisit de trencar entre aquestas doas versions. Podèm çaquelà portar mai de credit al trabalh remirable de l'autor de l'armorial, quitament se la preséncia de tres arbres sul vitralh rendon parlantas las armas d'aqueste avesque.

 

 

 

 

Roger-de-Harlay-de-Cesi-1657-1669.JPG

 

 

 

 

 

 

 

Trobam en seguida las armas de l'avesque Roger de Harlay de Cési (1657-1669) que se pòdon blasonar "d'argent a dos pals de sable". Aqueste prelat èra sortit d'una familha de noblèssa de rauba de la region parisenca. Foguèron comte de Beaumont, senhors de Grosbois e Champvallon e balhèron mantuns oficièrs al Parlament de Paris. (Sorga : "Armorial du Parlement de Paris" M.Bonneserre de Saint Denis, extrach de Revue Nobiliaire Héraldique et Biographique, 1862)

 

 

 

 

 

   

  Puèi, podèm observar un veirial presentant las armas de Jacques-Antoine de Phélypeaux,Jacques-Antoine-de-Phelypeaux-1690-1732.JPG avesque de 1690 a 1732. I legissèm un "escartairat als 1 e 4, d'azur semenat de quartafuèlhas d'aur al franc-quartièr d'ermina, e als 2 e 3 de vermelh a tres lusèrps d'aur meses en pal". Tornarmai, sembla que d'unas colors sián pas estadas respectadas e trobam dins l'article de Fourtier "escartairat als 1 e 4, d'azur semenat de quartafuèlhas d'aur al franc-quartièr d'ermina, e als 2 e 3 d'argent a tres lusèrps de sinòple meses en pal".

Èra lo filh de Antoine-François Phélipeaux, senhor del Verger, Conselhièr al Parlament de Paris, Intendent de justícia en Borbonés puèi Conselhièr d'Estat, e de Marie de Villebois, filha d'un mèstre d'ostal del Rei de França. La familha Phélipeaux originària de la region de Blois es coneguda dempuèi la fin del sègle 13.

(Sorga : http://racineshistoire.free.fr/LGN/PDF/Phelypeaux.pdf)

 

 

 

 

 

 

 

 

Los veirials del còr presentan après, l'escut de l'avesque Joan-Jòri de Solhac (1732Jean-Georges-de-Souillac-1732-1750.JPG-1750) (Jean-Georges de Souillac). Filh de Francés de Solhac, senhor de Vernuèlh en Peiregòrd (al nòrd de Brantòsme), portava "d'aur a tres espasas de sable pausadas en pal, las puntas en bas" segon Fourtier (veire çai-sus) alara que lo veirial representa "d'azur a tres espasas d'aur pausadas en pal, las puntas en bas". Lois Esquieu prepausa per sa part "d'aur, a tres espasas de vermelh, mesas en pal, las puntas en bas" (L.Esquieu, "Essai d'un armorial quercynois" 1907, n°665) e mantuns autors classics son d'aqueste vejaire. 

Aquesta familha, originària de Solhac en Carcin, sortiriá del linhatge dels vescomtes de Turèna. Se partegèt en mantunas brancas a partir del sègle 16, çò qu'explica benlèu aquesta multiplicitat d'esmauts differents dins loras armariás. Los sagèls medievals conservats, representan un escartairat de tres espasas e de tres leopards pendent lo sègle 14 (1309 e 1369), e d'unes pensan que seriá una marca de fidelitat a la corona d'Anglatèrra. (L.Moreri et alii, "Le grand dictionnaire historique", Paris, 1759, p.513 et seq.) 

 

Joan-Jòri foguèt bachilièr de la Sorbòna e prior de Sant-German-de-Pont-Romieu, près de Bergerac, avant d'accedir al sèti episcopal de Lodeva ont demorèt dètz-e-uèch annadas. Una paret de la capèla dels avesques consèrva son epitafi gravat sus una placa.Jean-Georges-de-Souillac--1686-1750--ev-de-1732-1750.JPG

 

Enfin, arribam al darrièr avesque de Lodeva davant lo restacament de l'avescat al diocèsi de Montpelhièr en 1790. S'agís de Joan-Feliu-Enric de Fumèl (1750-1790), sortit d'una familha d'anciana noblessa originària dels confronts entre Agenés e Carcin (la vila de Fumèl bòrda la ribièira d'Òlt). Aqueste linhatge pòrta "d'aur a tres ponchas d'azur moventas de la poncha de l'escut". Son aquestas armas que vesèm figuradas sus dos veirials del còr.

 

                          Jean-Félix-Henri de Fumel 1750-1790                 Jean-Félix-Henri de Fumel 1750-1790 2

 

              

  Son presentas tanben dins la capèla dels avesques, sul monument erigit a la memòria dels prelats en 1862, coma per rampelar un dels avesques mai important de la vila.

 

Joan-de-Fumel--1-.JPG                                Joan-de-Fumel--2-.JPG

 

L'avescat de Lodeva foguèt donc suprimit per un decret del 12 de julhet de 1790 e lo territòri del diocèsi foguèt restacat al diocèsi de Montpelhièr.

 

Per aquesta rason trobam tanben las armas d'al mens un avesque de Montpelhièr Charles-Thomas Thibault (1835-1861) originària de Baynes dins lo despartament francés de Seine et Loire. Son escut apareis sus un veirial e pòrta "d'azur a cinc garbas de blat d'aur pausadas 1 3 1 e formant una crotz " es timbrat de la mitra e la cròça, de la corona de comte e del capèl d'avesque. La devisa es "MESSIS MULTA".

 

P1180549

 

Un autre vitralh e una granda cadièra vièlha de fusta presentan un escut portant un arbre. Son las armas de l'avesque de Montpelhièr Francés-Maria Anatòla Roverie de Cabrièras  (1873-1921). Nascut a Belcaire lo 30 d'agost de 1830, sortissiá del mitan aristocratic lengadocian e provençal. Reialista, grand amic de Frederic Mistral, esitèt pas a far dubrir las pòrtas de la catedrala e de las glèisas de Montpelhièr per albergar los vinhairons grevistas pendent la revòlta viticòla de 1907. Foguèt fach cardinal en 1911. Portava "d'azur al rove arrancat d'aur" e sa devisa èra "NON HUMORE TERRAE VIGEBIT".

 

                  P1180543.JPG            P1180561.JPG

 

Enfin, devèm mencionar tanben la preséncia dins un cadre d'un dessenh a las armas d'un avesque segurament mai recent qu'avèm pas capitat d'identificar encara. Pòrta "d'azur al cap-pal cordurat de vermelh, lo cap cargat d'una crotz potençada d'aur a dèstra e d'una ancra d'argent a senestra, e lo pal cargat de tres cròças d'aur pausadas en pal" e la devisa es "DIEU EST PLUS GRAND QUE NOTRE COEUR".

 

P1180563.JPG

 

 

En mai dels avesques, encontram las traças de tres autras grandas figuras eclesiasticas de Lodeva. 

 

Una placa pro recenta rapèla la vida d'Ercules-Andrieu de Fluris (Hercule-André de Fleury dich "le Cardinal de Fleury"). Filh de Joan de Fluris, senhor de Dian e Valquièiras, e de Diana de la Trelha, nasquèt lo 22 de junh de 1653 e foguèt batejat dins la catedrala Sant Fulcrand. Èra promés a una granda carrièra : almoinièr del rei de França Loís XIV en 1678, avesque de Frejus en 1699, preceptor de Loís XV en 1715 e grand almoinièr de la reina Marie Lesczinska en 1723, acabèt per èsser nomenat Ministre d'Estat en 1725 e enfin Cardinal en 1726. Moriguèt a Issy-les-Moulineaux en 1743 e foguèt sepelit dins la glèisa Sant Loís del Louvre. Portava "escartairat als 1 e 4 d'azur a tres ròsas d'aur (Fluris) ; als 2 e 3 copat de vermelh al leon naissent d'aur e d'azur plen (La Trelha)" Son aquestas armas que se pòdon observar sus la placa.

 

HERCUL~3

 

Trobam tanben lo monument funerari de l'abat Pau d'Esteve del Verdièr (v.1814-1872), canonge de Montpelhièr, curat de Castries, sortit de la familha dels senhors de Servian. Son grand-paire, Bertomieu, teniá la senhoriá directa d'aqueste borg al moment de la Revolucion Francesa, e la familha se mantenguèt dins la bona borgesia locala al sègle 19. Vesèm sus la placa de marbre negre, en dessús de l'inscripcion latina un escut portant tres bendas. Segon l'Armorial de Rietstap, la familha d'Esteve del Verdièr portava "d'aur a tres bendas d'azur"

 

                   Abbe-Paul-d-Esteve-du-Verger-1814-1872--chanoine-de-Montpe.JPG             Abbe-Paul-d-Esteve-du-Verger-1814-1872--chanoine--copie-1.JPG

 

Son ben aquestas armas que son representadas sus un dels veirials del còr de la catedrala, ambe dos cèrvis coma supòrts e una corona dominant l'escut.

 

 

Encontram enfin la sepultura d'Elisèu Lazari (mòrt en 1933), protonotari apostolic e prèire de Sant Fulcrand de 1912 a 1926. Foguèt tanben conegut pels libres pro nombroses qu'escriguèt a la fin del sègle 19 e demèst aquestes, un "Historique de la cathédrale Saint Fulcrand de Lodève" en 1897. Son escut presenta un "de ... semenat de flordalis de ..." e ne trobam un autre exemplari dins lo clastre. La devisa es "SOLA MIHI LILIA PLACEM".

 

                Elisee-Lazaire--1857-1933--sepulture--2-.JPG                Elisee-Lazaire--1857-1933--claustre--2-.JPG

 

  Sorgas principalas : Tenèm de'n primièr a mercejar sénher Philippe Huppé per sas informacions preciosas. Coma sorgas estampadas, podèm consultar R.Aussibal "Armorial épiscopal du diocèse de Lodève 1185-1790", Louis Lainé "Dictionnaire véridique des origines des maisons nobles ou anoblies" vol.2 e coma sorgas en linha Francis Moreau "Armoiries médiévales des évêques de Lodève" http://fmoreau.recit.free.fr/index.php?ref=MFW3158 .

Partager cet article

Repost 0
Published by eraldica-occitana.over-blog.com - dans 34 Erau
commenter cet article

commentaires