Overblog Suivre ce blog
Editer l'article Administration Créer mon blog

Presentacion

  • : ERALDICA OCCITANA
  • ERALDICA OCCITANA
  • : Aqueste blòg a per tòca d'estudiar e de presentar l'istòria e lo patrimòni eraldic occitan. L'espaci estudiat s'espandis sus l'ensemble del domeni de la lenga d'òc de l'Auvernha als Pirenèus e de l'Ocean Atlantic als Alps. L'epòca privilegiada es l'Edat-Mejana (12en-15en sègles) sens, çaquelà, daissar los sègles seguents dins l'ombra. JONHÈTZ-NOS e participatz al projècte !
  • Contact

Recèrca

3 mars 2013 7 03 /03 /mars /2013 11:57

mapa-mirapeis.PNG

 

 

 

Mirapeis, Comtat de Foish, Lengadòc.

 

 

 

 

 

 

 

 

L'existéncia e lo desvolopament d'internèt dubrisson de perspectivas bèlas per la coneissença del patrimòni eraldic. La mesa en linha d'arquius e d'armorials ancians, l'accès aisit a d'obratges de referéncia devenguts rares, l'elaboracion de basas de donadas espandidas e practicas, la mutualizacion de las coneissenças entre internautes, totas aquestas avançadas, ensajam de las metre a profit sus nòstre siti per melhor far conéisser l'eraldica occitana.

 

Un d'aquestes grands melhoraments concernís en particular l'accès public a un cèrt nombre de descobèrtas arqueologicas "salvatjas", realizadas per de prospectaires e autres cercaires de tresaurs en defòra de tot excavament arqueologic oficial.

 

Aqueste monde, armats de padenas detectrices de metals, rabalan pels camins e pels camps a la recèrca de pichon mobilièr metalic. Aquesta passion los mena a descobrir un fum d'objèctes mai o mens ancians coma de monedas, joièls o apleches perduts e aclapats al fial dels sègles. Aquesta activitat a la limita de la legalitat se fa lo mai sovent al rescondut e una granda partida de las descobèrtas escapan malurosament a la coneissença del public per alimentar de colleccions privadas.

 

Urosament per l'eraldista, una partida d'aquestas trobalhas fan ara l'objècte de publicacions informalas dins de foroms especializats, per demandar d'ajuda per las identificar. S'agís dels objèctes portant de signes eraldics coma las matrices de sagèls o las vertbèlas.

 

Aital, avèm trobat sul Nèt (http://www.detecteur.net/forum/bague-et-vervelle-ou-sceau-t30496.html) aquesta fotò de marrida qualitat d'una matritz de sagèl trobada en Arièja (sens mai de precision) lo 19 de març de 2011.

 

imagesCABSG00B.jpg  

Es un sagèl de tipe eraldic que pren la forma d'un escut apelat abusivament de tipe ispanic, es a dire ambe la punta arredondida. Es la forma d'escut la mai espandida en Occitània durant lo sègle 13. En tenent compte que s'agís de la matritz e non de l'emprenta del sagèl, ne podèm far la descripcion seguenta :

 

La legenda se pòt transcriure aital :    + : S : P : DCH : BATALHA  :

 

L'escut central pòrta un peis pausat en benda acompanhat benlèu d'un punt o besant al canton senèstre. Se podriá donc blasonar "de ... al peis de ... pausat en benda e acompanhat s'un besant (o tortèl) de ... al canton senèstre". 

 

Contrariament a çò que podèm legir sus un comentari del forom, la preséncia d'aqueste peis es pas en rapòrt ambe una activitat de pescaire mas coma sovent una figura eraldica parlanta en rapòrt ambe lo proprietari del sagèl.

 

D'efièch la legenda en lenga d'òc nos balha clarament son identitat : 

 

+ : Sagel : Peire : DiCH : BATALHA  :

 

S'agís donc d'un Pèire Batalha, membre del principal linhatge de co-senhors de la vila de Mirapeis en Arièja (Mirepoix, 09) al començament del sègle 13. Lo ligam ambe lo peis ven sul pic mai clar. La ciutat de Mirapeis ne pòrta encara un uèi dins sas armas.

 

L'Armorial General de 1697 li balha per armas : "de vermelh al peis d'aur, pausat en faissa, al cap cordurat d'azur cargat de tres estelas d'aur".

 

mirapeis.jpg 

 Lo nom d'aquesta vila ven del latin "Mirum-Podium", literalament Mira-Puèg en referéncia al bèl-véser sus las montanhas pirenencas. Aqueste toponim coneguèt de bona ora (abans lo sègle 13) un lisament de prononciacion fins a Mira-Peis en rapòrt aqueste còp ambe la proximitat de la ribièira Èrç a la broa de que èra bastida l'aglomeracion primitiva.

Dejà al començament del sègle 14, dos sagèls de cònsols de la vila de Mirapeis portavan de peisses coma simbòl identitari de la comunautat. Un d'entre eles portava d'alhors lo nom de Batalha dins sa legenda mas ne tornarem parlar...

 

 

Lo linhatge dels cavalièrs Batalha de Mirapeis es conegut dempuèi la segonda mitat del sègle onze.

 

D'efièch, lo 23 de genièr de 1063, tres fraires, Rotgièr, Raimond Batalha e Pèire Rotgièr, filhs de Trudgarda faguèron omenatge de lors castèls de Prolha (Prouille, 11) e de Mirapeis a Rangarda, vescomtessa de Carcassona e a son filh. Aquesta somission èra la consequéncia d'un conflicte perdut e lo castèl de Mirapeis, fins ara alodial, es a dire independent d'un poder feudal superior, dintrèt alara dins la movança dels vescomtes de Carcassona.

 

Aquesta fratria, probablament eissuda d'una branca cabdèta dels ancians comtes de Carcassona e donc parenta dels comtes de Foish, balhèt a son torn las diferentas brancas dels senhors de Mirapeis que podèm seguir fins al sègle 14 e que s'illustrèron dins la defénsia del catarisme e la resisténcia a l'invasion francesa.

 

Raimond dich "Batalha", benlèu en rapòrt amb son caractèr batalhièr, foguèt a l'origina d'una branca cabdèta que conservèt aqueste escais-nom coma patronim. Semblariá que lors domènis se concentravam puslèu a l'oèst de la baronia de Mirapeis ambe de parts dins lo castèl del Carlaret (1150), a La Pena (1301) e lora part de senhoriá sus Mirapeis.

 

Mirepoix paques 2006 avec Olivier (2)

Ostals vièlhs e cobèrts de la plaça de Mirapeis. 

 

Vèrs 1124, Bernad e Rotgièr Batalha participèron a la rebelion mancada contra lo vescomte Bernad-Aton e se deguèron sometre.

 

En 1159, Mirapeis passèt dins la movança feudala dels comtes de Foish e trobam Guilhèm Batalha e son fraire Rotgièr-Isarn, filhs de Belissenda, demèst los onze co-senhors que prestèron omenatge al comte Rotgièr-Bernad.

 

A la velha de la Crosada (1207), la senhoriá de Mirapeis èra partejada entre 35 co-senhors que balhèron una carta de costumas a la vila. A aquela data, Rotgièr-Isarn e Isarn Batalha figuran encara dins lo grop dels co-senhors principals pendent que Guilhèm e Pèire Batalha, cavalièrs sens drech senhorial, apareisson pas que coma testimònis de l'enregistrament de l'acte.

 

 Coma l'ensemble de l'aristocracia del país, la familha Batalha, implicada dins lo catarisme, foguèt balajada per la Crosada e l'invasion francesa. Mirapeis tombèt entre las mans del crosat Gui de Levís, marescal de la Fe. Après la reconquèsta, en 1223, tornam trobar brèvament Bernad Batalha dins los dotze co-senhors restant de Mirapeis. Mas Bernad morirà en 1226 a Castelbon en Catalonha, benlèu en exil, après aver recebut lo consolament catar.

 

levis-1.jpg

Gui de Levís

"d'aur a tres cabrions de sable"

 

 

Après 1229, los membres de la familha que poguèron demorar a Mirapeis contrarotlada pels Levís, o faguèron en pausicion feudala inferiora, coma simples donzèls o borgeses. Ocupèron mantuns mandats de cònsols del pòble de la vila (Raimond en 1268, Guilhèm lo jove en 1302, Guilhèm lo vièlh en 1303, Raimond e Guilhèm en 1308...).

 

Sol Raimond Batalha, co-senhor de Castèl-Verdun en Sabartés, profitèt d'aqueste alunhament per demorar al servici dels comtes de Foish. E anam veire que portava encara ben lo vièlh escais-nom de son linhatge...

En 1272, èra castelan de Montreal de Sos pel comte Rotgièr-Bernad III alara en guèrra contra lo rei de França. Après la presa de Foish e la captura del comte per l'armada reiala, Raimond Batalha empachèt çaquelà la presa de possession del castèl que gardava en rebutant la tropa francimanda, fasent de prisonièrs e perseguissent los fugitius sus mai d'una lèga a còps de pèiras e de carrèls d'arcbalèstas. Coma son cosin Pèire de Mirapeis, castelan de Lordat, ensajavan alara de jogar la carta del sosten vengut del rei d'Aragon, aligat del comte de Foish. Finalament, aquestes dos castèls passèron jos la sobeiranetat del Capecian en escambi de la libertat del comte Rotgièr-Bernad mas sonque a la fin de l'annada de 1273.

 

Lo darrièr representant del linhatge qu'ajam trobat se sonava Joan Batalha, èra òme d'armas dins l'òst del comte de Foish e participèt a la mòstra d'aquesta armada facha al Mont de Marsan en 1339.  

 

Venèm donc d'estudiar lo linhatge dels Batalha sus un desenat de generacions entre 1063 e lo mitan del sègle 14. Los pichons noms mai utilizats dins la familha foguèron Raimond (8), Guilhèm (4), Bernad (3),  Rotgièr-Isarn (3) e mai rarament Pèire (2), Isarn (1), Rotgièr (1), Arnal (1) e Joan (1). L'identificacion del proprietari del sagèl ne serà mai aisida.

 

Podriá donc èsser Pèire Batalha qu'avèm encontrat coma testimòni de l'autrejament de la carta de costumas en 1207 o ben un segond Pèire Batalha que vesèm figurar demèst los representants de la populacion de Mirapeis alprèp dels cònsols dins un acòrd ambe Joan II de Levís en 1338.

 

Nòstra preferéncia anirà al primièr per doas razons.

La primièira ten a l'estile del sagèl e en particular a la forma de l'escut a la punta arredondida. Coma l'avèm dejà dich es la forma classica de l'escut occitan que se manten pendent lo sègle 13. L'escut al peisson sembla clarament d'aquesta epòca.

La segonda ven del sagèl utilizat per Guilhèm Batalha lo vièlh, cònsol de Mirapeis, apendut a un acte de julhet 1303 que garda ben encara lo sovenir del peis sus son camp mas que presenta ara al mièg un escut de forma ponchuda francesa marcat dels tres cabrions de Levís !

 

P1350856.JPG Sagèl n°425 bis del "Corpus des sceaux des villes"

Moulages AN D 5643 bis

 

Un sègle dessepara aquestes dos òmes del meteis linhatge e l'estudi de lors sagèls resumís a el tot sol aquestas cent annadas terriblas que vegèron l'esfaçament cultural e politic de la classa cavalieresca occitana d'abans la Crosada...

 

 

Sorgas principalas :  PASQUIER (F.) "Cartulaire de Mirepoix" T. II, Tolosa, Privat 1921 ; DEVIC (Dom C.) et VAISSETE (Dom J.), «Histoire Générale de Languedoc », T. IV, V, VII, Tolosa 1840 reed. 1993 ; BEDOS (B.), « Corpus des sceaux français du Moyen-Âge – Tome 1 Les sceaux des villes », Archives Nationales, Paris, 1980 ; PAILHES (Cl.), « Le comté de Foix, un pays et des hommes... », Ed. La louve, Caors, 2006 ; HANCKE (G.), « L’hérésie en héritage – Familles de la noblesse occitane dans l’Histoire, du XIIè au début du XIVè siècle : un destin commun. », ed. La Louve, Caors, 2006 ; ROQUEBERT (M.), «L’Epopée Cathare IV - 1229-1244: mourir à Montségur », Tolosa, Privat, 1989 ; DUVERNOY (J.), « Le dossier de Montségur – Interrogatoires d’inquisition 1242-1247 », ed. del Pérégrinateur, Tolosa, 1998 ; GUILLOT (F.), "Le comte et les rois : le castrum de Montréal-de-Sos en 1272" Universitat Tolosa-Miralh, 2009.

 

 

 

 

Partager cet article

Repost 0
Published by eraldica-occitana.over-blog.com - dans 09 Arièja
commenter cet article

commentaires