Overblog Suivre ce blog
Administration Créer mon blog

Presentacion

  • : ERALDICA OCCITANA
  • ERALDICA OCCITANA
  • : Aqueste blòg a per tòca d'estudiar e de presentar l'istòria e lo patrimòni eraldic occitan. L'espaci estudiat s'espandis sus l'ensemble del domeni de la lenga d'òc de l'Auvernha als Pirenèus e de l'Ocean Atlantic als Alps. L'epòca privilegiada es l'Edat-Mejana (12en-15en sègles) sens, çaquelà, daissar los sègles seguents dins l'ombra. JONHÈTZ-NOS e participatz al projècte !
  • Contact

Recèrca

3 août 2014 7 03 /08 /août /2014 15:45

mapa-arcas.JPG

 

 

 

Arcas, Termenés, Lengadòc.

 

 

 

 

 

 

 

Lo castèl d'Arcas (Arques, 11) ambe son domnon plan particular es una construccion remarcabla de l'Edat-Mejana occitana.

 

5.jpg

Fotò Arpaix Pereilha

 

Lo luòc es mencionat en 1118 coma una "villa" (es a dire sens fortificacion) mas un linhatge apareis tre 1011 ambe Bernad Amièlh d'Arcas dins l'entoratge de Rotgièr 1èr, comte de Carcassona. La senhoriá auriá dependut primitivament de l'abadiá benedictina de La Grassa mas seriá passada pro rapidament en dirècta als comtes de Carcassona puèi als barons de Tèrmes de Termenés al començament del sègle 12. En 1154, lo "castrum" d'Arcas es tengut per Guilhèm de Tèrmes puèi en 1163 per sos eiritièrs Raimond e Guilhèm en feu dels Trencavèls, vescomtes de Carcassona.

 

Pendent la Crosada, lo site deguèt seguir la destinada de l'ensemble del Termenés que tombèt dins las mans dels crosats de Simon de Montfort après la presa del castèl de Tèrmes en 1210 e la captura de son senhor Raimond. En 1217, trobam un cèrt Berenguièr d'Arcas, cavalièr faidit al servici de Guilhèm de Pèirapertusa al moment de sa somission a Simon de Montfort.

 

Ambe la Reconquèsta occitana (1216-1224), lo Termenés tornèt trobar sos senhors legitimes mas la Crosada reiala de 1226 tornèt getar la noblessa occitana del parçan suls camins de l'exil. Aital, Olivièr de Tèrmes, lo filh del vençut de 1210, incarnèt la resisténcia als envasidors duscas a sa somission definitiva al Rei de França en 1241.

 

En 1231, un ancian luòctenent de Montfort, Pierre 1er de Voisins, recebèt la senhoriá d’Arcas, confiscada sus de senhors faidits (« jus de foresti faiditorum de Archis »). Mas Olivièr de Tèrmes, devengut entre temps un vassal leial del Rei de França, obtenguèt de recuperar una brava partida del patrimòni que son linhatge s’èra vist confiscat. Es aital que lo vesèm senhor d'Arcas dins un acte de 1260. Çaquelà, vendèt pauc après totes sos dreches sus la senhoriá a Pierre 2 de Voisins, filh del companh de Montfort, e Arcas dintrèt aital definitivament dins los domenis d'aqueste linhatge francimand.

 

Aviam dejà encontrat aquela familha implantada ambe succés en tèrra occitana dins nòstre article sus la glèisa de Blanhac (http://eraldica-occitana.over-blog.com/article-blanhac-gleisa-sant-peire-123143977.html).

 

1.jpg Fotò Arpaix Pereilha

 

Originari de la senhoriá eponima de Voisins (Voisins-le-Bretonneux, Yvelines 78), aqueste linhatge de cavalièrs apareis dins la primièra mitat del sègle 12 ambe Hugues citat en 1118. Mantuns membres de la familha gravitan dins l'entoratge dels barons de Marly, una branca capdeta dels potents Montmorency. Es donc pas estonant de veire Pierre de Voisins participar a la Crosada Albigesa ambe totes los linhatges vesins d'Île-de-France : Montfort, Lévis, Marly, Neauphle, Rochefort, Essarts, Beynes... que formèron la garda raprochada de Simon de Montfort.

 

Pierre de Voisins aviá participat en 1191 a la tresena Crosada en Palestina e s'engatgèt dins la Crosada Albigesa tre 1209. Se batiá encara jos la bandièra del Rei de França en 1229. Aqueste engatjament li balhèt lo reng de Marescal dins l'armada de Montfort (entre 1216 e 1218) e li portèt senhoriás e revenguts preses suls senhors faidits en Carcassés, Rasés e Quercòrb.

 

De son esposa Mahaut de Thury, Pierre agèt un filh nomenat Pierre 2 de Voisins que faguèt una brava carrièra dins la nauta administracion capeciana coma Conestable de Carcassona (vèrs 1240) e Senescal de Tolosa e d'Albigés entre 1251 e 1255. Se maridèt ambe una parenta seuna, Jeanne de Voisins, veusa de Gui de Lévis.

 

Lor filh ainat Guillaume se maridèt ambe Gauceranda de Narbona e comencèt la branca ainada dels senhors de Confolens e Limós. Lor filh capdet, Gilles de Voisins, recebèt per sa part las senhoriás de Vilarzèl de Rasés (Villarzel-de-Razès, 11), Arcas e Vilanòva. Esposèt una filha del linhatge de Lodeva e lora descendéncia formèt la branca de Voisins d'Arcas que s'implantarà dins la baronia de Blanhac, en país tolosan, a la fin del sègle 14. Gilles, atestat coma senhor d'Arcas a partir de 1268, comencèt l'edificacion del castèl per ne far sa residéncia principala e tornèt far edificar una aglomeracion jos la forma d'una bastida.

 

Aquesta branca portava las armas de Voisins bresadas d'un lambèl, a saber : "d'argent a tres lausanges de vermelh pausats en faissa al lambèl de quatre pendents d'azur".

 

Voisins.JPG

 

Son ben aquestas armas que vesèm representadas mantuns còps dins lo castèl d'Arcas de Termenés.

 

L'entrada bèla del castèl es aital ondrada d'un escut armoriat plaçat a la clau de la volta d'ogiva del portal fortificat.

 

 3

Fotò Arpaix Pereilha

 

    Las armas dels senhors d'Arcas s'encontran tanben sus una clau de volta d'un bastiment segondari plaçat a l'angle sud-oèst de la muralha quadrangulària de que los decòrs escultats (clau de volta, culòts) convidan a pensar que servissiá de residéncia senhoriala.

 

2.jpg Fotò Arpaix Pereilha

 

Una clau de volta similària se tròba englobada dins la maçonariá d'un autre bastiment plaçat a l'angle sud-èst mas qu'es a l'ora d'ara una abitacion privada distincta del castèl.

  6.jpg

 

   

 

Enfin, trobam dins lo domnon una granda fenèstra al cap trilobat, dubèrta sus la fàcia orientala, que presenta de veirals armoriats pro recents. Las armas figuradas i son d'alhors fautivas e mòstran un camp d'aur e un lambèl de vermelh.

 

4.jpg

Fotòs Arpaix Pereilha

 

  La branca dirècta dels Voisins d'Arcas s'escantiguèt ambe lo maridatge de Françoise de Voisins ambe lo vescomte Joan de Juèsa en 1518. Aital, lo castèl perdèt sa fonccion de residéncia senhoriala e foguèt pauc a pauc abandonat. Deguèt subir lo sètge d'una armada d'Uganauds en 1575 e foguèt vendut coma ben nacional e en partida desrocat pendent la Revolucion Francesa. Èra a mitat roinat al mièg del sègle 19.

 

Duèi, lo castèl d'Arcas totalament adobat fa partida dels sites toristics màgers del despartament d'Auda, inclús dins lo famós circuit dels "Castèls Catars".

 

Totas la fotografias de l'article son d'Arpaïx Pereilha que tenèm a mercejar.  

 

   

Sorgas principalas : QUEHEN (R) e DIELTIENS (D.), « Les châteaux cathares et les autres », 1983 ; Lannoy (F.de) e Bourbon Parme (R. de), "Le château d'Arques" revista Moyen-Âge n°5 juill-août 1998 ; genealogia del linhatge de Voisins http://racineshistoire.free.fr/LGN/PDF/Voisins.pdf .

Repost 0
Published by eraldica-occitana.over-blog.com - dans 11 Aude
commenter cet article
21 février 2013 4 21 /02 /février /2013 19:41

mapa-Leucata.PNG

 

 

Leucata, Narbonés, Lengadòc.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

La comuna de Leucata (Leucate, 11) marca la termièra litorala sud dels paisses occitans abans d'entrar dins la plana del Rosselhon catalan.

 

Aquesta anciana fondacion grèga massaliòta del sègle 8 abans J.C. (Leucata ven del grèc leukos = blanc) a una istòria plan rica. Fèu dependent del vescomtat de Narbona e tengut per la familha de Leucata entre los sègles 11 e 13, teniá un important castèl jocat sul puèch calcari que domina lo vilatge actual.

 

Leucate_ancien_fort_AL0.png

Vista de las roinas de la fortalessa de Leucata (fotò ArnoLagrange Wikipedia) 

 

Al sègle 17, aqueste castèl feudal daissèt la plaça a una fortalessa reiala que fasiá fàcia al fòrt de Salsas tengut per la corona d'Espanha. En agost de 1637, dins las primièras annadas de la Guèrra de Trenta Ans, una armada d'invasion espanhòla assètgèt Leucata. La plaça èra defenduda pel governador Ercules del Barri (Hercule de Barri) acompanhat de sa femna Francesa de Ceselin (Françoise de Cézélly) filha del senhor de Sant-Aunés. La pichòta garnison foguèt secorruda a la fin de setembre per l'armada e las milícias de Lengadòc. La batèsta se debanèt pendent la nuèch del 28 e vegèt la victòria de las tropas del rei de França, metent un tèrme a la tentativa d'invasion dels monarques castelhans. Aquesta terribla batèsta es commemorada per un monument erigit sus la plaça principala de Leucata. Es dominat per la figura de Francesa de Ceselin qu'escriguèt als cossols de Narbona per apelar los renfòrts e participèt activament a la defensa eroica de la vila.

  

Las pèrdas foguèron importantas de cada part e la noblèssa de Lengadòc perdèt qualques personatges de primièr plan coma Alexandre de Lévis, marqués de Mirapeis que foguèt tuat pendent l'ataca del fortin espanhòl de Cervellón (del nom del general comandant) a la broa de l'estanh. Aqueste eveniment es mencionat sus una de las fàcias del monument. 

   

Remarcam sus la gravadura las armas de Lévis "d'aur a tres cabrions de sable" figuradas sus la bandièra que ten lo morent.

 

P1290269b.JPG 

  levis.jpg

 

La placa figurant de l'autre costat del monument rampèla per sa part la nafradura de Joan-Francés de Chefdebien (Jean-François de Chefdebien). Dins l'angle esquèr en bais, trobam sas armas representadas. Aquesta familha d'origina peitavina establida en Lengadòc al mièg del sègle 16 portava "d'azur a la faissa d'argent acompanhada de dos leos laupardats d'aur armats e lengats de vermelh 1 en cap e 1 en punta, lo de la punta contornat". Lo paire de Joan-Francés, René de Chefdebien, vendèt los domènis peitavins per crompar la senhoriá de Puèg-Serguièr qu'escambièt mai tard contra las d'Armissan e de Catorza près de Narbona. Aital, lo linhatge s'installèt en país narbonés. Joan Francés qu'agèt la camba esquèrra traucada per un còp de mosquet pendent la batalha de Leucata contunhèt de servir dins las armadas reialas e moriguèt en 1644.

 

  P1290267b.JPG

 

 

  chefdebien.jpg

 

De l'autre costat de la granda esplanada centrala de Leucata trobam un autre monument erigit aqueste còp a la glòria de la Republica. Nos interessa perque i figuran las armas tradicionalas de la vila de Leucata que se pòdon blasonar " partit de vermelh a l'auca d'argent becuda e membrada d'aur, e d'azur a una torre donjonada d'aur, al cap de sinòple cargat d'una clau pausada en faissa, las dents cap en naut ". 

 

P1290262.JPG  P1290263.JPG

 

 

Tornam trobar lo meteis escut sus la faciada de l'ostal de vila dins un estile mai contemporanèu.

 

P1290178

 

Dins un article pro recent paregut dins lo bulletin mesadièr d'informacion municipala n°46 de julhet 2010 (consultable sus http://www.leucate.fr/fileadmin/contenus/pdf/CAP_LEUCATE_46-WEB.pdf pagina 22), aprenèm qu'aquestas armas tradicionalas son en concurréncia ambe las armariás enregistradas en 1696 dins l'Armorial General de d'Hozier que se blasonan "d'azur a la faissa d'argent fuselada de vermelh" e que foguèron pas jamai utilizadas oficialament per la comuna.

 

leucata-1.jpg  leucata2.jpg

 

L'autor de l'article s'estona ambe justessa de la co-existéncia d'aquestas doas armas per una sola vila e acaba per se demandar quinas son las armas vertadièras de Leucata.

 

Sabèm que lo recensament de las armas del reialme comandat pel rei Lois lo 14en als servicis de Charles d'Hozier avián per principal objectiu de far dintrar d'argent dins las caissas capecianas voidadas pel regne del Rei Solelh. D'efièch, los proprietaris d'armariás las devián far enregistrar per las poder contunhar de portar contra lo pagament d'una soma d'argent a l'Estat.

 

Òm compren alara aisidament que mai d'una institucion o persona ensagèron d'escapar a aqueste impòst rescondut en ometent de declarar loras armas. Lo problèma foguèt que totas las institucions e en particular las comunautats, deguèron aver d'armas enregistradas quitament se per una granda part n'avián pas jamai utilizadas abans. Los eraldistas de Charles d'Hozier inventèron alara de centenas d'armariás novèlas per ne prevesir las institucions que n'avián pas fins ara.

 

1691_-_Charles-Rene_d-Hozier_-modello--1-.jpg

Charles-René d'Hozier (1640-1732) 

 

Es mai que probable que la vila de Leucata utilizava las armas associant l'auca, la clau e la torre abans lo recensament de d'Hozier. Aprenèm dins l'article que l'auca figurava dejà en 1638 sus un geton commemorant lo sètge de l'annada precedenta. Mas la comunautat ensagèt segurament d'escapar a la taxa e declarèt pas sas armas. Alara, l'administracion li en impausèt que foguèron enregistradas sus l'Armorial General mas que remplacèron pas jamai dins la practica las armas tradicionalas de la vila.

 

Quand a la question que se pausa l'autor de l'article per rapòrt a la significacion de la preséncia d'una auca dins las armas municipalas, nos permet encara un còp d'insistir sus l'importància del mestritge de la lenga occitana per ben comprene lo lengatge eraldic occitan.

 

D'efièch e plan evidentament, cal veire dins l'auca una figura parlanta per la vila de Leucata/Laucata associada a la torre representant la fortalessa e a la clau de la vila tan preciosa que ten fièrament l'estatua de bronze de Francesa de Ceselin, l'eroïna del sètge de 1637.      

 

Sorgas principalas : B. e J.J. Fénié "Toponymie occitane" ed. Sud-ouest 1997; J.B. de Courcelles "Dictionnaire universel de la noblesse de France" 1821 p.345-346 ; Ch-R. d'Hozier "Armorial Général de France".

Repost 0
Published by eraldica-occitana.over-blog.com - dans 11 Aude
commenter cet article