Overblog Suivre ce blog
Administration Créer mon blog

Presentacion

  • : ERALDICA OCCITANA
  • ERALDICA OCCITANA
  • : Aqueste blòg a per tòca d'estudiar e de presentar l'istòria e lo patrimòni eraldic occitan. L'espaci estudiat s'espandis sus l'ensemble del domeni de la lenga d'òc de l'Auvernha als Pirenèus e de l'Ocean Atlantic als Alps. L'epòca privilegiada es l'Edat-Mejana (12en-15en sègles) sens, çaquelà, daissar los sègles seguents dins l'ombra. JONHÈTZ-NOS e participatz al projècte !
  • Contact

Recèrca

2 janvier 2017 1 02 /01 /janvier /2017 21:00

 

mapa vilafranca 

 

 

 

Vilafranca, Roergue, Guiana.

 

 

 

 

 

   

Situida a l'exterior de la bastida medievala de Vilafranca de Roergue (Villefranche-de-Rouergue, 12), l'anciana chartrosa Sant-Salvador es un modèl d'arquitectura monastica de la mitat del sègle 15. La relativa rapiditat de sa construccion (1452-1460 per la partida medievala) li balha una unitat d'estile remarcabla qu'entamena pas los bastiments vesins del sègle 18, nimai la proximitat de l'espital modèrne.

 

P1430144.JPG

 

Segon la règla cartusiana redigida per Sant Brunò al sègle 11, los monges devián menar a l'encòp una vida en comunautat (materializada per la capèla, la sala del capítol e los dos claustres) e tanben respectar lo temps de trabalh, l'isolament e lo silenci dins loras cellulas individualas repartidas a l'entorn del claustre-bèl.

 

L'origina d'aqueste establiment remonta al testament de Vesian Valeta redigit lo 17 de junh de 1450. Aqueste ric mercand drapièr, que foguèt tanben cònsol de Vilafranca (1432 e 1447-48), partissiá alara per Roma ont deviá assistir al jubilat del Papa Nicolàs V. Malurosament, moriguèt de la pèsta pendent son sejorn a Roma ont foguèt enterrat dins un primièr temps dins la glèisa dels Jacobins. Sa femna Catarina Garnièr se trobèt veusa e sens enfant quand aprenguèt la mòrt de son marit. Velhèt alara que sas darrièras volontats siaguèsson respectadas. Vesian aviá legat un luòc apelat "Filis lo Sobiran" e una brava soma d'argent per la fondacion d'un monestièr ont una messa funerària seriá dicha cada jorn pel repaus de son arma. Catarina Garnièr capitèt de convéncer los cònsols de la vila e l'òrdre dels Chartrós de la necessitat de bastir aqueste establiment a Vilafranca e las òbras comencèron en febrièr de 1451. Es per aquò que ne foguèron considerats totes dos ambe son marit coma los fondators.

 

Vesian èra eissut d'una familha de la nauta borgesia mercanda de Vilafranca que cal pas confondre ambe los cavalièrs de La Valeta, senhors de Tolonjac (Toulonjac, 12) qu'aviam dejà encontrats dins l'article consacrat a aqueste luòc pròche de Vilafranca (http://eraldica-occitana.over-blog.com/article-tolonjac-gleisa-65612870.html). D'après las annalas de Vilafranca, lo primièr mencionat seriá Bernad Valeta, originari de Riupeirós, atestat en 1345. Es probablament son filh Joan que trobam cònsol en 1390 e 1406. Es el que sagelava entre 1388 e 1390 d'un escut portant un cabrion acompanhat de tres mièg-vòls (Framond n°399). Pensam qu'aquestas tres alas de pichòta dimension devon èsser compresas coma d'aletas parlantas en rapòrt ambe lo nom de lor proprietari. Puèi encontram Arnaud Valeta cònsol de Vilafranca en 1406 e 1410. Èra benlèu lo paire de Vesian que, coma l'avèm ja dich, moriguèt sens descendéncia, consacrant sa fortuna a l'establiment de la chartrosa Sant Salvador. Se las originas de Vesian son pro conegudas, avèm per contra pas res trobat coma informacions sus la familha de sa molher Catarina Garnièr. 

 

Trobam donc dins totas las partidas del monestièr las armas dels dos espós siá distinctament, siá associadas dins una particion.

 

 P1430146.JPG 

 

Lo pòrge d'entrada de la capèla cobèrt de tres voltas d'ogivas, presenta aital tres escuts a las claus, l'un portant las armas de Vesian Valeta (un cabrion e tres alas o puslèu d'aletas parlantas), un segond a las armas de Catarina Garnièr (escartairat d'una crotz clechada, vuidada e pometada e d'un can) e lo tresen partit de las armas de Catarina e de Vesian. Podèm d'alhors remarcar que lo partit obesís pas a la costuma de posicionar las armas de l'òme a dèstra e las de la femna a senéstra.

 

 P1140879.JPGP1140880.JPGP1140882b.JPG

 

Sul portal de fusta de la capèla, podèm veire representats dos monges tenent cadun un escut ont tornam trobar las armas dels dos fondators.

   P1430149C.JPG

P1430151P1430152

 

 Es a l'interior del sanctuari que Vesian e Catarina foguèron sebelits dins un polit clòt d'estile flambejant ont tornam observar las compausicions eraldicas precedentas sus tres escuts en relèu inscrits dins dos trilòbes enquadrant un quadrilòbe central. D'importantas traças de la policromia d'origina se devinhan sus tot lo monument funerari.

 

P1140907.JPG

 

 Alara que los dos escuts dels fondators son tractats en relèu e pinturats, l'escut central portant un partit d'aquestas doas armas (Valeta a dèstra e Garnièr a senèstra coma o vòl la costuma) foguèt simplament pinturat. I tornam legir lo cabrion e las tres aletas de Valeta mas los dos quartièrs visibles de l'escartairat de Garnièr presentan una anomalia. D'efièch, la crotz es remplaçada per un lausange negre sens que ne posquèssem balhar d'explicacion certana. Las crotz son çaquelà normalament presentas sus l'escut vesin presentant las armas entièiras. 

 

P1140909.JPG P1140910.JPG P1140911.JPG

 

A l'entorn de la placa mortuària se pòt legir l'inscripcion rampelant l'identitat dels fondators :

"HIC IACENT CORPORA HONORABILIS VESIANI VALETA, MERCATORIS VILLEFRANCHE, QVI DECESSIT AB HOC SECULO ANNO IVBILEO MILLESIMO CCCC L, ET NOBILIS KATHERINE GARNEIRA, EIVS CONSORTIS, QVE OBIIT ANNO MILLESIMO CCCC LXXX II, QVORVM ANIME REQVIESCANT IN PACE."
 

Las claus de volta de las travadas e de l'absida tòrnan prene los escuts de Catarina e Vesian que prenon plaça al centre de compausicions escultadas subrebèlas.

 

P1140902bP1140901b.JPG

P1140912.JPG

 

  Un darrièr element de la capèla nos va permetre de balhar un blasonament complet de las armas dels dos donators a l'origina de la fondacion de la chartrosa de Vilafranca. D'efièch, un grand veirial representa aquestes dos personatges acompanhats de lors escuts figurats en color.

 

P1140913d.JPG

  P1140914.JPGP1140915

 

Vesian Valeta : "d'azur al cabrion d'aur acompanhat de tres aletas d'argent"

 

Catarina Garnièr : "escartairat de vermelh a la crotz clechada, vuidada e pometada de dotze pèças d'argent e d'azur al can rampant d'aur."

 

Per aquestas darrièras armas, es malaisit de dire de quina mena de can s'agís entre un lebrièr o un brac. La preséncia d'una crotz de Tolosa nos convida a restacar aquesta familha a la borgesia de Lengadòc mas nos es estat impossible de tornar trobar aquestas armas endacòm mai o de trobar quina informacion que siá sus la familha de Garnièr.

 

Après la capèla, nòstra visita contunha per un vestibul pro estrech situit al sud del sanctuari.

 

P1140919.JPG

 

 Aqueste "passatge" entre la capèla e la sala del capítol es çaquelà voltat e las tres claus de voltas tòrnan rampelar las armas dels fondators per doas d'entre elas, la tresena presentant un escut ondrat d'un monogram.

 

P1140917.JPGP1140918.JPGP1140920.JPG

 

 Un còp mai, l'escartairat de Garnièr compòrta una anomalia al segond quartièr ambe lo can (semblant ben un brac aquí) representat passant al luòc de rampant.

 

La sala del capítol es remarcabla d'un punt de vista eraldic per sos polits veirials ont tornam trobar l'imatge dels dos chartrós del portal d'entrada tenent los escuts de Vesian Valeta e Catarina Garnièr.

 

 

P1140922c.JPG P1140925c.JPG

 

Encara un còp, las armas de Catarina Garnièr an subit una modificacion, aquí de lors esmalts. D'efièch, lo brac d'aur es aquí sus un camp de vermelh e la crotz d'argent sus un camp d'azur coma se los camps dels dos quartièrs èran estats inversats per rapòrt als veirials de la capèla.

 

Trobam tanben tornar mai una clau de volta a l'escut cargat del cabrion e de las tres aletas.

 

P1140927b.JPG

 

Dintram puèi dins un polit claustre pichon (20 mètres de costat) ont l'arquitectura jòga ambe lo lum exterior. Una granda aiguièra destinada a las ablucions figura lo "lavament dels pès de Jesus" segon Sant-Joan. En dejós, al nivèl de las canèlas, dos angèls supòrtan un escut cargat d'un monogram acompanhat encara dels dos escuts dels fondators.

 

P1430158.JPG P1140930.JPG

 

  

Enfin, arribam dins l'impressionant claustre-bèl (66 m x 40 m) a l'entorn de que s'organizava la vida eremitica dels 13 chartrós dins loras cellulas, sòrtas d'ostalons-talhièrs desseparats per de clausuras e prevesidas d'un ortet. La granda cort al dintre del claustre èra partejada entre lo cementèri dels monges e l'òrt bèl de la comunautat, cultivat pels convèrs e asagat per un potz bastit al centre.

 

P1430156.JPG

 

Dins las quatre galariás al decòr mai sòbri, podèm encara comptar sièis claus de voltas escultadas a las armas de Vesian Valeta e de sa femna.

 

P1140967.JPG   P1140965.JPG   P1140964.JPG   P1140963.JPG   P1140966.JPG   P1140958b.JPG

 

En tot son mai de 25 representacions de las armas dels fondators que figuran dins l'ensemble dels bastiments del monestièr çò que revèla una volontat fòrta d'aficar sa marca pels sègles a venir. L'amplor del chantièr de construccion de la chartrosa Sant-Salvador deguèt representar una soma d'argent colossala e lo cople i volguèt segurament daissar sa marca d'un biais ostentatòri.

 

Sorgas principalas : Ch. EVRARD, "L'ancienne chartreuse Saint-Sauveur : une architecture du silence.", Patrimòni n°17 nov-dec 2008, http://fr.wikipedia.org/wiki/Chartreuse_Saint-Sauveur, E.CABROL, "Annales de Villefranche de Rouergue.", Tome 1, éditions Le livre d'histoire ;  FRAMOND (M. de), «Sceaux rouergats du Moyen Age », Archives Départementales de l'Aveyron, éditions françaises d'arts graphiques, 1982.

 

P1140956.JPG

Repost 0
Published by eraldica-occitana.over-blog.com - dans 12 Avairon
commenter cet article
29 janvier 2014 3 29 /01 /janvier /2014 10:31

mapa-concas.PNG

 

 

Concas, Roergue, Guiana.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

L'abadiá benedictina de Concas (Conques, 12) en Roergue foguèt una de las mai importantas del domeni occitan pendent la primièra mitat de l'Edat Mejana. Foguèt fondada a la tota debuta del sègle 9  per l'ermite Dadon ajudat pels reis carolingians, recentament mèstres del reialme d'Aquitània, e que cercavan dins l'òrdre benedictin los relais necessaris a lora dominacion del país.

 

P1300726.JPG

 

A l'origina, l'abadiá foguèt plaçada jol vocable del Sant Salvador e aquesiguèt qualques domenis a l'entorn.

Pr'aquò, la corsa a las relíquias prestigiosas de la fin del sègle 9 menèt l'abat a mandar un monge, nomenat Ariviscus, per "raubar" dins un autre monastèri los rèstas de Santa Fè, jove crestiana martirisada a Agenh a la fin del sègle 3. Aquesta practica que nos pòt paréisser estonanta, èra acceptada perque lo monde cresián als poders subrenaturals dels sants qu'èran considerats coma capables de s'oposar o pas al raubament de loras relíquias. L'impostor se faguèt donc aculhir coma novèl membre de la comunautat agenesa e esperèt longtemps, abans de poder fugir a l'amagat ambe las relíquias de Santa Fè. Aquesta istòria extraordinària de translacion de relíquias menèt a l'abadiá de Concas una granda renomada afortida al sègle 11 ambe la redaccion del "Libre dels miracles de Santa Fè" e la compausicion del primièr grand tèxte poetic conegut en lenga occitana : "La cançon de Santa Fè".

 

"Tota Basconn' et Aragons

e l'encontrada delz Gascons

sabon quals es aqist canczons

e s'es ben vera 'sta razons."

(La cançon de Santa Fè - laissa III)

  

  Aital, Concas devenguèt un centre de pelegrinatge màger dins lo malhum dels camins de romavatge medievals, en particular sul camin de Sant Jacme. Las riquessas portadas pel fum de pelegrins permetèron als abats de bastir als sègles 11 e 12 un joièl de l'art romanic occitan mai que mai conegut a l'ora d'ara per son timpan excepcional que garda encara de traças de la policromia d'origina.

 

vieilles-065.jpg

  P1050421ret.JPG

 

Al nivèl eraldic, lo site presenta un grand interèst qu'avián relevat J.Poulet e P.Lançon dins un excellent article publicat dins lo numèro de 1995 de "Etudes Aveyronnaises". Nos contentarem donc de seguir la màger part del temps loras analisis de granda qualitat en i aportant, quand serà possible, qualques esclarcissaments.

 

Lo luòc mai interessant per l'eraldista amator serà, sens cap de dobte, l'exterior del cabèç de l'abadiala ont los espacis entre las absidiòlas sont estats bastits de clòts funeraris e ont podèm veire tanben un quinzenat de sarcofages desenterrats.

 

P1300683

 

Cadun dels tres clòts voltats d'ogiva, pòrta una placa ondrada d'escuts.

 

 

P1300671

 

Lo primièr qu'encontram sul costat oriental de l'abadiala, presenta un grand escut de forma ponchuda cargat de cinc ròcs d'escaquièr pausats 2, 2 e 1.

    

P1430826.JPG 

 

L'abséncia d'atributs o simbòls eclesiastics nos empacha d'assegurar que s'agís de l'ataüc d'un abat. Sola la preséncia sul canton superior esquèr del clòt d'una crotz (benlèu escultada sus un escut) fa referéncia a la religion, mas podriá èsser plaçada aquí en remplèc. Per J.Poulet e P.Lançon, aquestas armas podrián èsser las de Raimond de La Romiguièra, abat de Concas dins la primièra mitat del sègle 15.

 

Aquesta familha del Roergue meridional portava "d'azur a tres ròcs d'argent subremontats cadun d'una flordalís d'aur" mas aquestes autors fan l'ipotèsi que podriam èsser aquí en preséncia d'una version primitiva o alterada d'aquestas armas. Aviam dejà encontrat las armas d'aqueste linhatge escartairadas ambe las faissas merletadas del senhors de Murat de l'Estanh al castèl de Pomairòl (veire l'article http://eraldica-occitana.over-blog.com/article-serras-de-nu-as-ostalas-privat-113912939.html) sus un escut datable de la fin del sègle 15 e que presentava ben los ròcs subremontats de flordalís. Lo sagèl de l'abat Raimond de La Romiguièra descrit per M.de Framond (n°489) e datat de 1429 auriá presentat un escut cargat de ròcs e de flordalís mas l'estat de conservacion d'aquesta pèça empacha de poder èsser segur de l'observacion. Aquesta identificacion nos sembla çaquelà plan fragila e preferèm demorar prudents tant mai que l'abondància de luòcs dits ròcas o roquetas en Roergue pòt far del ròc d'escaquièr un mòble eraldic plan espandit dins las familhas aristocraticas localas pendent l'Edat-Mejana.

 

Lo segond clòt presenta el, una placa ondrada de dos escuts de puntas redondas e penjats pels guinsals, datables dels sègles 13 o 14. Lo primièr pòrta una benda e lo segond tres ròdas o anelets e los bòrds espés dels dos escuts semblan gaireben figurar doas bordaduras. 

 

P1300676P1300678

 

  P.Lançon e J.Poulet avançan l'ipotèsi sedusenta d'i veire las armas associadas de Guilhèm de Cardalhac e de sa molher Carbonièras de Rodés atestats en 1290.

 

L'importanta familha carcinòla dels barons de Cardalhac (Cardaillac, 46),  portava "de vermelh al leon d'argent (coronat d'aur) a l'òrle de besants (de 8 a 13) del meteis".

 

Sans-titre-4.JPG 

   Ça que la, dins lo cors del sègle 14, qualques Cardalhac portèron d'armas plan diferentas constituidas d'un escut a una benda e una bordadura componada.

 

Cardalhac-2.JPG

 

Aital, trobam lo cavalièr Uc de Cardalhac, escudièr del Papa carcinòl Joan XXII, de que lo jasent armorial se pòt encara observar dins la glèisa del vilatge d'Espanhac (Espagnac-Sainte-Eulalie, 46). Son filh Marqués de Cardalhac sagelava en 1353 d'un escut a la barra (aliàs benda) e a la bordadura componada (Framond n°93). Lor parent, Galhard de Cardalhac, archidiacre de Rodés, se faguèt enterrar en 1359 dins la catedrala de la ciutat rodanesa ont podèm veire son jasent cargat tanben d'aquestas armas. Enfin, las trobam tanben figuradas dins la glèisa abadiala de Fijac (Figeac, 46) e dins la glèisa parroquiala de Capdenac (Capdenac-le-Haut, 46).  

 

Cossí explicar aquesta dobla identitat eraldica dins aquela familha. Es la genealogia que nos permet de ne balhar una explicacion.

 

La familha de Cardalhac se partegèt en cinc brancas dins la primièira mitat del sègle 13. Tot en gardant lora part de la senhoriá originèla de Cardalhac, cada branca s'implantèt dins una autra castelaniá aquesida endacòm mai. Una d'entre elas s'installèt dins lo castèl de Brengas entre la val de Celer e la val d'Òlt, a un quinzenat de quilomètres al sud-oèst de Cardalhac. Son membre fondator foguèt Uc de Cardalhac atestat en 1227. 

 

Sa felena, Domesga (puslèu Domerga), esposèt lo cavalièr roergàs Galhard de Balaguièr co-senhor de Balaguièr, de Salvanhac e de Cajarc. Sola eiritièra de la branca de Cardalhac-Brengas, demandèt que los enfants qu'auriá de Galhard relevèsson lo nom de Cardalhac coma se fasiá pro sovent a l'epòca en cas de conolha dins una union ipogamica (lo linhatge de Cardalhac essent mai prestigiós que lo de Balaguièr). Aital, lors enfants contunhèron de portar lo nom de Cardalhac. Per contra, gardèron las armas de lor paire Galhard de Balaguièr que sagelava en 1256 d'un escut cargat d'una benda e d'una bordadura componada (Framond n°71). Vaquí donc l'explicacion que nos mancava. 

 

Aviam dejà encontrat la familha de Balaguièr a l'escasença de l'article consacrat a lor castèl de La Capèla (La Capelle-Balaguier, 12) e aviam vist alara que loras armas portavan "d'aur a tres faissas de vermelh". En fach, la benda (ambe o sens bordadura) foguèt portada solament per la branca de Cajarc e P.Tempère dins son estudi sul linhatge pensa qu'aqueste mòble lor veniá justament de lora aligança ambe la familha de Cajarc que portava una benda associada de còps a la bordadura componada. Mas ne trobam tanben dins las armas dels vescomtes de Calvinhac, sul sagèl d'Ozil de Morlhon en 1250 (Framond n°156), dins las armas dels La Pòpia eca... L'usatge de la benda foguèt de tot biais plan espandit dins aqueste airal de la val d'Òlt pendent l'Edat-Mejana e aqueste punt meritariá un estudi especific per ne trobar l'origina.

 

Vaquí donc doas brancas de dos linhatges ambe d'armas diferentas de loras brancas ainadas respectivas... aquò complica l'identificacion e aconselha la prudéncia !

 

Escut-a-las-armas-e-jasent-de-Galhard-de-Cardalhac-copie-1.JPG     P1110028.JPG

Armas de l'archidiacre Galhard de Cardalhac(+1359)  dins la catedrala de Rodés

e armas semblablas presentas dins l'abadiala Sant Salvador de Fijac.

 

 

Per tornar a nòstre Guilhèm de Cardalhac, J.Poulet e P.Lançon ne fan un fraire de Galhard, l'archidiacre de Rodés mencionat mai naut. Dins aqueste cas seriá logic que portèsse una benda dins sas armas. Malurosament las donadas genealogicas en nòstra possession son tròp tèunhes per nos permetre de trencar sus lor ligam de parentat o la plaça de nòstre Guilhèm dins la branca de Cardalhac-Brengas.

 

Mas l'embolh genealogic s'arrèsta pas aquí. D'efièch, la familha de son esposa Carbonièra, filha de Guilhèm de Rodés, manca pas tanpauc de mistèris. Aqueste linhatge de simples cavalièrs de la capitala roergassa sembla pas aver agut de ligams de sang ambe los comtes de la meteissa vila e lor èsser quitament anteriors. 

 

Atestat dins la segonda mitat del sègle 11 ambe Esteve de Rodés (1060), lo linhatge aviá qualques domenis a l'entorn de Rodés (a Druèla, Santa Rasigonda, Olemps) mas teniá subretot la vigariá de la ciutat (poders de justícia e de polícia) jos l'autoritat de l'avèsque. Autra prerogativa del linhatge, la costuma estranha apelada "la sescalciá" (alteracion probabla de senescalciá) que consistissiá a téner la brida de la montura de cada novèl avèsque de Rodés lo jorn de sa dintrada oficiala dins la vila. S'acompanhava del drech de préner una bona part del festin organizat a aquesta ocasion e de ne recuperar tota la vaissèla utilizada ! Enfin, l'avèsque novèl lor fasiá un don en argent pro important.

 

Pauc a pauc la familha perdèt de son importància al cors del sègle 13 ambe la venda de parts de vigariá al profit dels avèsques. Observam tanben a aquesta epòca un lisament de dependéncia vèrs lo comte de Rodés e l'aquisicion de domenis dins lo borg. Balhèron a la glèisa de Rodés un canonge (Bernad en 1161) e un prevòst (Aimeric entre 1163 e 1210). Las donadas genealogicas son çaquelà tròp escampilhadas per poder prepausar de vertadièras filiacions. Coneissèm quitament pas las armas que portava aqueste linhatge mas l'ipotèsi facha per J.Poulet e P.Lançon seriá de veire dins los tres anelets de ròdas parlantas coma las presentas dins las armas del borg de Rodés. D'armas semblablas se pòdon observar sul portal bèl d'un ancian ostal al n°9 de la carrièra Santa Catarina de Rodés que podriá evocar la familha de Rodés o encara un bastiment en ligason ambe los consols del borg. Aicí, la bordadura sembla pro neta.

 

P1090096.JPG

    Escut a tres ròdas e una bordadura (?) al n°9 de la carrièra Sta Catarina a Rodés.

 

P1300679.JPGLo darrièr clòt, situit al sud, contra la torèla del campanal, pòrta el tanben una placa cargada de dos escuts. Mas aquí, malurosament, lo gres rotge escultat es estat quasi tot rosegat pel temps e las armas figuradas son presque totalament ilegiblas. Sol lo segond escut sembla portar la traça de pals.

 

 

P1300680 

  

 Quitam l'exterior de l'abadiala e dintram dins l'edifici per i descobrir lo sol testimòni eraldic present dins l'arquitecture d'aqueste joièl de l'art romanic occitan dels sègles 11 e 12.

 

D'efièch, bastida sul crosièr, la torre lantèrna gotica repausa sus una volta nauta e aeriana de que la clau es ondrada d'un escut a las armas de l'abat bastidor, Loís de Crevant. Aqueste personatge d'origina torangèla foguèt abat de Concas entre 1483 e 1496 al mens e moriguèt en 1529. Aprofiechèt d'una situacion economica un pauc melhora a la fin del sègle 15 per entreprene d'òbras dins la glèisa abadiala e faguèt bastir aquesta polida copòla.

 

P1300715.JPG

 

Sa familha portava "escartairat d'argent e d'azur" mas sus l'escut present aicí lo blasonament es puslèu "escartairat d'argent e de vermelh" mas podèm pas dire se s'agís d'una bresadura o d'una simpla error deguda a una pintura tardiva. L'escut es acompanhat de la cròça e la mitra abadialas e entorat de fulhatges decoratius. M.de Framond balha son sagèl datat de 1485 jol n°490.

 

vieilles-075.jpg

 

Las armas de Loís de Crevant son rampeladas tanben sus un culòt suportant  un arc de la tombada d'ogiva de la torre e son associadas a un escut present sus un culòt vesin e presentant las armas parlantas de l'abadiá de Concas qu'èran "d'azur a una fe al natural susmontada d'una corona d'aur".

 

 

P1420887 P1420890.JPG

 

 

Doas absidiòlas de la glèisa abadiala son prevesidas de vièlhs retables de fusta del sègle 17 presentant los testimònis de l'identitat eraldica de dos personatges que foguèron membres de la comunautat dels canonges, secularizada en 1537.

 

Del costat absidiòla-nòrd las doas colonas del retable pòrtan l'inscripcion GASPAR BESSAIRIE PRIOR D : PRATIS 1644 acompanhada de dos escuts "de ... a l'arbre (probablament un beç parlant) arrancat de ... al cap de ... cargat d'un creissent de ... entre doas estelas de ...". P.Lançon e J.Poulet nos aprenon qu'aqueste personatge dintrèt dins lo capitol de Concas en 1639 e ocupèt la carga de prior de Pradas de Leveson (Prades, 12) fins a sa mòrt en 1662.

 

P1420882.JPGP1420880.JPGP1420883.JPG

 

L'absidiòla sud presenta per sa part un retable pron semblant a lo comanditat per Gaspar Bessairié mas benlèu leugièrament anterior. Aquí malurosament, lo comanditari es demorat anonim quitament se podèm encara observar son escut "de ... a tres colonas en pals entravadas de brancas de ... al cap de ... cargat d'un creissent de ... entre doas estelas de ...". Per J.Poulet e P.Lançon s'agiriá benlèu de las armas del canonge Francés Duverdier atestat en 1630 e que foguèt nomenat decan lo 2 de genièr de 1641. Avançan per aquesta identificacion la preséncia de Sant Francés sul tablèu del retable e l'ipotèsi de veire dins las brancas, de brots de verbena virantas a l'entorn de vèrgas qu'evocarián en latin (ver, verbenaca, vergo, verber) la sillaba ver de Duverdier.

 

P1420875.JPGP1420879.JPG

 

Lo successor de Loís de Crevant sul sèti abadial foguèt Antòni de Marcenac (1496-1519) eissut d'una anciana familha roergassa tirant son nom d'un castèl pròche del vilatge de Livinhac (Livinhac, 12). Dejà al mièg del sègle 11, son aujòl Astorg de Marcenac èra benfachor de l'abadiá Santa Fe a quina donèt doas glèisas e d'autres bens de sos domenis. Al fial dels sègles, los Marcenac foguèron presents pel biais de mantunas brancas a Marcenac, Livinhac, al Neirac, a Espalion, a Rodèla, a Prunas eca... Balhèron un baile del vescomtat de Carladés (Guilhèm en 1285) e un baile de Nauta Auvernha (un autre Guilhèm en 1360), un abat de Concas donc e un prevòst de la meteissa abadiá (Francés pauc après 1537). Portavan segon Barrau "de vermelh al cabrion d'argent acompanhat de tres ròsas del meteis" mas Antòni aviá aparentament bresadas las armas familhalas. 

 

P1300695.JPGD'efièch, trobam mantunas representacions de son escut a Concas. La mai polida se tròba dins la capèla del Rosari pròcha de l'ancian clastre de l'abadiá. Es escultada sus un panèl de fusta d'estile gotic flambejant servent de davant d'altar.

 

 

P1300689.JPG

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 I vesèm un escut sostengut per dos angèls e subremontat dels atributs abadials, portant un "escartairat de ... al cabrion de ... e de ... a tres faissas ondadas de ...".

 

 

 

  

 

P1300691.JPG

 

P.Lançon e J.Poulet i veson d'armas parlantas associant las ondas de la mar e un cabrion simbolisant la carpenta d'un cenacle jos la teulada d'un bastiment : mar + cenacle = Marcenac.

 

Dins la meteissa capèla, las pinturas de la volta d'estile Renaissença pòrtan a doas represas las meteissas armas que se legisson "escartairat d'azur al cabrion d'aur e d'azur a tres faissas ondadas d'aur" mas se devinhan a pro pena. Figuran tanben sul lindal de la pòrta d'una torèla d'accès al bastiment conventual mas la pèira de calcari i es completament afrabada. Enfin, la misericòrdia d'una estala del còr de l'abadiala e un culot conservat al musèu Joseph Fau ne presentan de gravaduras plan mai polidas.

 

P1300685.JPG

 

De l'abadiat d'Antòni de Marcenac data tanben la construccion de las formas (stalles) del còr de l'abadiala. Tres misericòrdias i son ondradas de motius eraldics que nos es estat impossible d'identificar per l'ora. Las doas primièiras presentan una torre acostada de dos aucèls afrontats e la tresena un aucèl (benlèu una agla) acostat de dos cans afrontat atanben.

 

misericordia1.JPGmisericòrdia2 

 

misericordia3.JPG

 

 

 

Contunham ara nòstra visita dels luòcs en davalant cap als vestigis del clastre conventual.

 

P1420917.JPG

 

 Aquí, un capitèl romanic nos rampèla que los decòrs pre-eraldics presents suls escuts en ametlas dels cavalièrs del sègle 11 avián de còps per sola razon d'èsser lo biais de manténer los ligams ont se passava lo braç esquèr del guerrièr o d'afortir la soliditat del boclièr. D'unes i veson, non sens razons, l'origina dels mòbles coma los besants e los tortèls, e de las pèças coma las bendas e las bordaduras.

 

                      vieilles 078   vieilles 077c

 

Senhalam tanben la preséncia sul talhador d'un autre capitèl d'un (o dos) grafiti eraldic presentant l'ensag de gravadura d'un escut escartairat. Aquesta mena d'inscripcions es pro rara dins lo domeni eraldic.

 

Grafitin-eraldic--2-.JPG   

Acabarem nòstre estudi ambe dos bacins d'ablucions liturgicas, apelats gemelons, conservats dins lo celèbre tresaur de Concas. Aquestas doas pèças de coire ondradas d'esmalts colorats son estadas probablament fargadas dins los talhièrs lemosins a la fin del sègle 13 o dins la primièra mitat del sègle 14.

 

Lo primièr, lo mai pichon, presenta en son centre un escut a las armas dels reis de França "d'azur semenat de flordalis d'aur". L'escut es entorat per una frisa de personatges desseparats per de puntas flordalisadas.

 

Lo segond, mai interessant, pòrta mantuns escuts armoriats. Tornam trobar al centre del bacin l'escut de França mas ambe un semenat de flordalis plan mai polit que precedentament. Enfin, sul torn de l'escudèla liturgica, sièis escuts presentant l'alternància de tres armas diferentas que se pòdon blasonar : "d'aur al leon de vermelh",  "d'argent  a la crotz de vermelh" e enfin "d'aur al sautor dentat de sable".

 

P1050492.JPGP1050491.JPG

 

Tan val dire que la simplicitat de las doas primièras armas citadas e lora frequéncia dins l'eraldica medievala convidan a la mai granda prudéncia per ne temptar una identificacion. Solas las armas al sautor dentat podrián balhar de vertadièras draias de recèrca d'identificacion. Qualques linhatges portant aqueste escut son senhalats en Normandia e Picardia mas aquestas pistas nos semblan pas encara pro solidas per ne far d'ipotèsis versemblablas. Çò segur es que l'ensemble d'aquestas armas son d'origina francesa e mai que mai de l'entoratge capecian e lora identificacion nos sembla pas èsser a cercar dins lo domeni eraldic occitan.

 

Sorgas principalas : P.Lançon e J.Poulet, "Le trésor héraldique de Conques et de son abbaye", in Etudes aveyronnaises, recueil des travaux de la Société des lettres, sciences et arts de l'Aveyron, 1995, pp. 195-217 ; P.de la Malène, "Parcours romans en Rouergue", Tome 1, ed du Rouergue, 2003, pp.239-254 ; Histoire de Rodez, ed. Privat, Tolosa, 1981, p. 60 et sequ. per la familha de Rodés ; P.Tempère "Fragment d'un discours féodal - Balaguier - Essai sur une mouvance quercino-rouergate." Mémoires de la Société des amis de Villefranche et du Bas-Rouergue, 2003 ; M.de Framond, "Sceaux rouergats du Moyen-Age.", AD de l'Aveyron, 1982 ; H.de Barrau, "Documens historiques et généalogiques sur les familles et les hommes du Rouergue.", Tome 3, Rodez, 1857 pp.45-48 per lo linhatge de Marcenac.

Repost 0
Published by eraldica-occitana.over-blog.com - dans 12 Avairon
commenter cet article
3 janvier 2014 5 03 /01 /janvier /2014 21:51

mapa-rodela.PNG

 

 

Rodèla, Roergue, Guiana.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Lo nom del vilatge de Rodèla en Roergue (Rodelle, 12) ven del toponim gallo-roman Ruthenula que fa evidentament referéncia al pòble gallés dels Rutèns que contrarotlava Roergue e Albigés pendent la Nauta-Antiquitat. Cal dire qu'aqueste luòc representant dempuèi la preistòria un site defensiu remirable devenguèt oppidum jols cèltes puèi una fortificacion atestada tre lo sègle 6, un sèti de vigariá carolingiana e enfin un important castèl dels comtes de Rodés a partir del sègle 12.

 

  siti.JPG

 

Lo vilatge es dominat per un impressionant bauç calcari que portava la fortalesa comtala e sa capèla Sant Miquèl completament destrusidas a la debuta del sègle 17 e de que demòran pas que qualques amainatjaments e un sarcofag talhats dins lo ròc.

 

vilatge--1-.JPG    roca--8-.JPG

 

roca--5-.JPG

 

De l'autre costat del vilatge, barrant l'accès sud de la sèrra, se tròba la glèisa parroquiala dedicada a Sant Pèire que presenta un cabèç romanic, una nau gotica e un polit campanal en forma de penche.

 

vilatge-10.JPG

 

 

glèisa (3)2 

Trobam dins aqueste edifici de pinturas muralas a decòrs eraldics plan interessantas.

 

P1380348

 

I podèm observar una crotz patuda, mantunas flordalis, dos gals afrontats e una agla a las alas esparpalhadas.

 

P1380349.JPG

 

La question se pausa de saber se aqueste darrièr aucèl podriá pas èsser botat en relacion ambe l'emblèma primitiu dels contes de Rodés que figurava suls primièrs sagèls dempuèi Uc primièr en 1140 fins al comte Uc lo quatren en 1226.

 

P1410303     P1410304.JPG     P1410305     P1410306.JPG     P1410307.JPG

Sagèls dels comtes Uc Ièr (1140), Uc II (1168, 1183 puèi 1196) e Guilhèm (1208)

fotòs extrachas de l'excellent obratge de M.de Framond (veire çai-jos) 

 

Las pinturas semblan èsser mens ancianas qu'aquò çaquelà e podrián èsser datadas de la segonda mitat del sègle 13. Son associadas a un ensemble de pinturas encara mai recentas ondrant la tribuna voltada d'estile gotic flambejant.  Pr'aquò aqueste ipotèsi manca pas d'interèst.

 

P1380350RET.JPG

 

Se agacham la partida gotica de l'edifici aqueste còp, podèm observar dins la capèla meridionala un veirial ondrat d'un escut. Pòrta las armas d'un avèsque de Rodés, segurament implicat dins la reconstruccion d'aquesta partida de la glèisa dins la segonda mitat del sègle 15.

 

S'agís de Bertrand de Chalencon qu'ocupèt lo sèti episcopal de Rodés entre 1457 e 1494 e que portava "escartairat d'aur e de vermelh a la bordadura de sable cargada de flordalis d'aur". Pr'aquò, son aicí figuradas ambe la bordadura d'azur.

 

P1380319.JPG

 

La familha dels senhors de Chalencon èra una de las mai importantas de Velai, coneguda dempuèi lo sègle 12 e aligada als linhatges màgers de la region. Teniá l'important castèl de Chalencon e son mandament espandit lo long de la val d'Ança a la termièra entre Velai e Forez.

 

Chalencon-de-Velai-f-48v.jpg Armas de la familha de Chalencon de Velai

dins l'Armorial de G.Le Bouvier, mièg del sègle 15 (ms fr 4985 f°48v)

 

Sas aliganças ambe las familhas de Lator d'Auvernha e dels vescomtes de Polinhac (de quals eiritèron) son probablament pas sens ligams ambe l'accession de Bertrand a l'avescat de Rodés ont l'aviá precedit Guilhèm de Lator (1429-1457) e ont li succedèt son parent Bertrand de Polinhac (1494-1501). Sabèm pas se aparteniá a la branca ainada de Chalencon-Polinhac que balhèt un avèsque del Puèi de Velai (Guilhèm entre 1420 e 1429) o a la branca cabdèta de Chalencon-Ròchabaron.

 

Per acabar, senhalam la preséncia dins aquesta capèla d'una polida Pietat contemporanèia de l'avèsque Bertrand de Chalencon.

 

P1380342.JPG

 

Sorgas principalas : P.de la Malène, Parcours romans en Rouergue, Tome 1, Ed du Rouergue, 2003 ; M de Framond, Sceaux rouergats du Moyen-Âge, AD de l'Aveyron, 1982, E. Perroy, Les familles nobles du Forez au 13ème siècle - essais de filiation, Centre d'Etudes Foréziennes Recueil de mémoires et documents Vol.20, 1976.

Repost 0
Published by eraldica-occitana.over-blog.com - dans 12 Avairon
commenter cet article
21 juillet 2013 7 21 /07 /juillet /2013 10:56

mapa-claravals.PNG

 

 

 

Claravals, Roergue, Guiana.

 

 

 

 

 

 

 

 

Lo castèl de Panat, ancian cap-luòc de vigariá carolingiana e sèti d'una de las mai importantas baronias de Roergue es situit dins la comuna actuala de Claravals (Clairvaux-d'Aveyron, 12) que domina majestuosament.

 

P1190324.jpg

 

Actualament en cors de renovacion, l'edifici consèrva de vestigis repartits entre l'epòca romanica e lo sègle 18. Foguèt lo breç de l'importanta familha aristocratica dels barons de Panat

 

Aqueste linhatge fa son aparicion dins las sorgas escrichas en 1060-1062 a l'escasença de la refondacion del monastèri de Claravals. Dos actes remirables servats dins lo cartulari de l'abadiá de Concas nos en contan lo debanament (Cart. de Concas n°14 e 15).

 

Longtemps abans, un monastèri dedicat a Sant Pèire èra estat fondat dins lo valon situit entre los castèls de Panat e de Cassanhas (Cassagnes-Comtaux, 12) que se fan fàcia de part e d'autra de la val d'Adin a mens d'un quilomètre de distància. Mas los conflictes continuals entre los cavalièrs de las doas fortalesas avián desrocat lo luòc e fach fugir sos abitants.

 

Foguèt alara qu'un pelegrin nomenat Alboin, de passatge en Roergue sul camin dels Luòcs Sants, descobriguèt aquesta situacion. Cal dire qu'èra pas qual que siá... D'efièch, Alboin èra lo filh d'Haròld, lo famós rei saxon d'Anglatèrra, que deviá morir qualques annadas après jols còps dels cavalièrs normands, pendent la batalha de Hastings.

 

Panat (2)

 

Nòstre prince saxon se faguèt donc albergar tres jorns dins lo castèl de Panat e utilizèt aqueste temps per convéncer los senhors batalhièrs de tornar edificar lo monastèri per la remission de lors pecats. Ambe l'acòrd del comte e de l'avèsque de Rodés, una salvetat foguèt creada a l'entorn del monastèri que foguèt balhat dins un primièr temps a l'abadiá peirigordina de Brantòsme.

 

Los cavalièrs de Panat e de Cassanhas prometèron alara de respectar lo luòc sagrat ambe sos ostalses, son mercat e los òmes e las femnas que i vendrián viure. La vilòta de Claravals se desvolopèt a l'entorn del monastèri e del mercat pendent que Cassanhas e Panat demoravan pas que de vilatjòts estrechaments jocats sus lors puèges.

 

D'aquesta istòria vièlha de gaireben mila ans, nos demòra una dicha encara plan populara dins lo país :

 

Panat e Cassanhas,

se disputavan una castanha.

Claravals se botèt al mièg

e ne metèt un sus cada puèg !

 

O dins una autra version :

 

Panat e Cassanhas,

Se disputavan una castanha.

Claravals arribèt

e los despartegèt !

 

La familha de Panat se devesiguèt tre la fin del sègle 12 en mantunas brancas e comencèt de pèrdre de sa potença al sègle 13. En 1231, Archimbaut de Panat, acusat d'assassinat, foguèt forçat de balhar sa senhoriá de Salas (Salles-la-Source, 12) al comte de Rodés per evitar una comdemnacion. En 1238, abandonava la senhoriá de Marcilhac (Marcillac-Vallon, 12) e çò que li demorava a Salas al comte de Rodés en escambi del feu de Pèirabruna al sud del Leveson. La meteissa annada, lo castèl de Panat èra tengut en cosenhoriá per Eliàs e Gui de Panat, fraires, Gui de Severac del cap de sa femna Ricarda de Panat, Guilhèm de Cardalhac, Pèire de Capdenac e d'autres milites castri del luòc.

 

La branca eissuda d'Archimbaut se mantenguèt en Leveson fins al sègle 15 e i fondèt la bastida de Vilafranca de Panat (Villefranche-de-Panat, 12).

 

La branca capdeta, demorada en Panadés, s'installèt dins lo castèl de Capdenaguet (comuna de Balsac, 12) tot en conservant una part de la senhoriá istorica de Panat. Aqueste linhatge tombèt en conolha en 1570 a la mòrt de Guilhèm de Panat. Mai de setanta ans après, en 1648, los domenis d'aquestes Panat arribèron per maridatge dins lo patrimòni de la famosa familha Azemar de Daufinat que conservèt lo castèl duscas a la fin del sègle 20. Aqueste grand linhatge a coma armas un "partit d'azur flordalisat d'aur (qu'es de França) e de vermelh a la mièja crotz clechada, vuidada e pometada d'aur moventa del partit (qu'es de Tolosa) a l'escuçon d'aur a tres bendas d'azur (qu'es d'Azemar) brocant sul tot". 

 

L'eraldista e erudit Loís d'Azemar de Panat visquèt dins lo castèl fins a sa mòrt i a un quinzenat d'annadas.

 

                   P1250175.JPG         P1370886

 

Lo bastiment principal es acostat al nòrd d'una torre de tradicion romanica que serviguèt longtemps de campanal per una glèisa ara desapareguda. Al sud, vesèm una polida torre redonda dels sègles 16-17 que ven de tornar trobar sa teulada de lausas e lo culot d'un torrilhon desaparegut. La faciada èst, tornada facha al sègle 18 es dubèrta d'una granda pòrta d'estile classic ondrada d'un escut e datada de 1764.

 

P1250171.JPG   

L'escut presenta las armas de la familha de Panat que son "d'argent al sautor de vermelh". Es dominat per un èlm coronat, prevesit de lambrusquins e tengut per dos dragons. Dejós, un listèl pòrta la devisa latina SI VIS POTES - Se vòls, pòdes !

 

P1250169.JPG 

  Pòt paréisser estranh que los Azemar de Panat ajan causit de far figurar aicí las armas dels ancians senhors de Panat puslèu que las loras pròpias. Coma aviam dejà encontrat lo cas a Belcastèl, supausam que lo sautor dels Panat devenguèt rapidament lo simbòl eraldic del Panadés e dels ancians domenis dels barons desapareguts. Aquestas armas figuran d'alhors dins l'escut actual de la borgada de Marcilhac dicha del Valon coma remembre de l'ancian Panadés.

 

 Panat

de PANAT

 

"d'argent al sautor de vermelh"

 

 

 

Mercejam l'actual proprietari de nos aver balhat l'autorizacion de prene las fotòs de la faciada a l'escasença de las "Jornadas del patrimòni" de 2012.

 

 

Sorgas principalas : DESJARDINS (G.), « Cartulaire de l’abbaye de Conques en Rouergue. », Paris, 1879 ; BARRAU (H.de), Documens historiques et généalogiques sur les familles et les hommes du Rouergue, Tòm 1, Rodés, 1853 ; MALENE (P. de la), «  Parcours romans en Rouergue – Tòm 1, ed. du Rouergue, Rodés, 2003.

 

P1070772bis.JPG 

 

Repost 0
Published by eraldica-occitana.over-blog.com - dans 12 Avairon
commenter cet article
27 juin 2013 4 27 /06 /juin /2013 14:47

mapa-rodes.PNG

 

 

 

Rodés, Roergue, Guiana.

 

 

 

 

 

 

 

 

L'anciana rota medievala de Milhau a Rodés passava pel vilatge de Santa Radegonda abans de gasar Avairon al pè del puèg de la capitala rodanesa. Es aicí que se desvelopèt lo vilatjòt de Laiola. La grafia medievala Laguiola, que podriá evocar l'existéncia d'una gleisòla coma pel famós vilatge d'Aubrac (Laguiòla-Laguiole, 12) deu èsser abandonada al profièch de Laiola que vendriá de "La Insula", l'isla, mai en rapòrt ambe la situacion del luòc en broa de ribièira. 

 

Dins la primièira mitat del sègle 14, lo ga daissèt la plaça a un pont de pèiras que se pòt encara observar. Sa construccion foguèt entrepresa jol patronatge de l'avèsque de Rodés Pèire de Castèlnau.

 

P1370095.JPG

 

Dominant lo vilatge, lo castèl de las Ondas a perdut gaireben totes sos atributs de fortalesa e revèrta mai que mai un ostalàs rural.

 

P1370096P1370103.JPG

 

La cort interiora de l'edifici amaga çaquelà un testimòni eraldic del passat senhorial del site...

 

  P1370099.JPG

 

D'efièch, podèm observar en dessús de la pòrta un escut modèrne (sègles 16-17) presentant un escartairat.

 

P1370102orig.JPG

 

La placa de grés ont son escultadas las armas es pro deteriorada mas podèm encara devinhar los mòbles figurats...

 

En fach, aqueste escartairat seriá puslèu un partit de las armas de Joan de las Ondas e de las de sa femna Sibilha (aliàs Ceselha) dels Astards de Laudun que se maridèron en 1545.

 

Joan de las Ondas, senhor de Laiola e en partida de Salas-Comtals (Salles-la-Source, 12), èra lo filh de Guion de las Ondas e de Margarida d'Aubin. Sabèm pas exactament dempuèi quora lo linhatge de las Ondas èra en possession del fieu de Laiola mas sos primièrs membres apareisson tre lo darrièr quart del sègle 13 e tenon lo castèl minor de Salas-Comtals en 1323. L'istorian del Roergue H. Barrau pensava que lo castèl de Laiola èra estat lo brèç de la familha mas son apelacion de castèl de las Ondas data pas que de la mitat del sègle 15.

 

Las armas primitivas de la familha èran constituidas d'ondas parlantas e foguèron escartairadas a una epòca desconeguda ambe una torre que podèm atribuir probablament al linhatge dels Lator, autres co-senhors de Salas-Comtals, ambe qual i aguèt d'aliganças. Aital, aquestas armas se pòdon blasonar "escartairat de vermelh a tres ondas d'argent e d'azur a la torre merletada d'aur e maçonada de sable". Es la mitat d'aqueste escartairat que figura a dèstra de nòstre escut ambe quatre ondas en plaça de las tres tradicionalas.

 

P1370102orig2.JPG 

 

Lo costat senèstra presenta el tanben l'associacion de dos quartièrs. I vesèm clarament lo sautor dels barons de Laudun de Lengadòc (Laudun, 30) mas sens lo lambèl tradicional que portavan aquestes senhors. D'efièch, un lambèl de cinc pendents figurava tre lo sègle 13 dins loras armas sens que semble èsser estat una bresadura. 

Aquestas armas son aquí associadas a d'autras ont devinham a pro pena tres crosetas e un cap encaissat.

 

Aquesta associacion se tòrna trobar dins l'escartairat present dins las armas d'Enric de Flòta (Henry de Flotte), senhor de Montelhet e de La Ròcha, enregistradas dins l'Armorial General de 1696, dins lo 14en volum consacrat al Lengadòc.

 

Flottes AG vol14 p789   

Nos cal tornar en rè per descobrir los ligams entre aqueste darrièr personatge e los senhors de Laiola.

 

En 1497, Joana de Laudun, filha e eiritièira del baron Guilhèm de Laudun e de Loisa de Besièrs foguèt maridada a Joaquim dels Astards. Aqueste èra eissut d'una familha de noblesa de rauba de Vivarés, coneguda a Vilanòva de Berg (Villeneuve-de-Berg, 07) dempuèi 1364 e que teniá las senhoriás de Miraval, Valon, Mirabèl. La granda fortuna del linhatge lor èra venguda de las cargas de viguièrs de Vilanòva, bailes e recebeires generals de Vivarés qu'ocupèron sus mantunas generacions.

Dins la segonda mitat del sègle 16, lo linhatge tombèt en conolha après las mòrts prematuradas dins las Guèrras de religion dels fraires Claudi (1567 a la batalha de Saint-Denis) e Francés (1573 al sèti de Somièras). La filha unenca de Francés dels Astards de Laudun, Isabèl, se maridèt lo 28 d'abrial de 1587 ambe Baltazar de Flòta.      

 

La familha de Flòta, originària del Dalfinat es coneguda dempuèi la fin del sègle 12 al cap de la senhoriá de La Ròcha dels Arnauds (La Roche-des-Arnauds, 05) e portava un "lausenjat d'argent e de vermelh al cap d'aur". Son aquestas armas que se pòdon veire dins l'escuçon en abisme de l'illustracion. Una branca d'aqueste linhatge s'installèt a una epòca desconeguda en Vivarés.

Lo filh d'Isabèl e de Baltazar, Cristòfol de Flòta dels Astards de Laudun, aguèt de sa femna Jaumeta una filha que sonèron Sibilha : nòstra dòna de Laiola...

 

Lo blason d'Enric de Flòta resumís totas aquestas aliganças passadas.

 

Las armas de la familha dels Astards de que podèm observar una representacion escultada dins lor ostalàs de Vilanòva de Berg èran "d'azur al creissent d'aur acompanhat en punta de doas estelas del meteis en faissa, al cap d'aur cargat de tres flors de vermelh". Mas nos sembla qu'aquí, los dos quartièrs "d'azur a tres crosetas d'aur al cap encaissat del meteis" de l'escut d'Enric de Flòta li venon del linhatge dels Astards, çò qu'explicariá tanben lora preséncia dins las armas de Sibilha de Flòta dels Astards de Laudun. Seriam en preséncia d'un linhatge a dobla identitat eraldica coma l'avèm dejà observat mantuns còps endacòm mai.

 

Fin finala nòstre escut dels bòrds d'Avairon se podriá donc blasonar :

 

"partit al primièr copat d'azur a la torre merletada d'aur e maçonada de sable (qu'es de Lator) e de vermelh a quatre ondas d'argent (qu'es de las Ondas) ; al dos d'azur a tres crosetas d'aur al cap encaissat del meteis (qu'es dels Astards) e d'azur al sautor d'aur (qu'es de Laudun)"

 

Ondas.JPG     

 

 

Sorgas principalas : G.Astorg « Châteaux et personnages du Ruthenois » ed. OT de Bozouls, 2011 ; H.de Barrau « Documents historiques et généalogiques sur les familles et les hommes du Rouergue. », tome 1,  ; M. Gauer « Histoire et généalogie de la famille de Laudun et de ses alliances » coll. Cahiers ardéchois sul site plan complet http://cahiersardechois.free.fr  ; C. Coullomb « Sigillographie de Laudun » sus l’excellent site http://vialaudun.free.fr  ; JB.de Courcelles « Histoire généalogique et héraldique des pairs de France... » vol.9 

Repost 0
Published by eraldica-occitana.over-blog.com - dans 12 Avairon
commenter cet article
6 juin 2013 4 06 /06 /juin /2013 21:23

mapa-espaliu.PNG

 

 

 

Espaliu, Roergue, Guiana.

 

 

 

 

 

 

 

 

Aqueste priorat benedictin, dependent de Concas, foguèt lo centre de la parròquia primitiva d'Espaliu (Espalion, 12). Coma lo castèl vesin de Calmont, precediguèt la fondacion d'aquesta vila al nivèl d'un pont permetent la traversada de la ribièra d'Òlt.

 

P1010954.JPG

 

La glèisa, bastida entre la fin del sègle 11 e lo sègle 12, es majoritàriament d'estile romanic. I podèm en particular contemplar un timpan istoriat, de capitèls figuratius e de modilhons de polida factura. Observam tanben de polidas frescas mai tardivas (goticas) que decòran las voltas del transèpt.

 

P1010956.JPGP1010969.JPG

 

Doas capèlas venguèron completar l'edifici romanic dins lo darrièr quart del sègle 15. Loras doas claus de voltas son ondradas d'escuts.

 

Dins la primièra podèm veire un escut portant un gal e un cap cargat d'estelas. Las traças de policromia nos podrián far blasonar l'escut "d'azur al gal (contornat) d'aur al cap cordurat de vermelh cargat de tres estelas d'aur". Pr'aquò, coma de costuma, devèm demorar prudents sus las colors que podèm devinhar sus l'escut.

 

P1350399bis.JPG

 

Aquestas armas non identificadas podrián èsser las d'un abat de l'abadiá cisterciana vesina de Bonaval : Pèire Rigal. Son abadiat entre 1446 e 1473, foguèt marcat per d'importantas construccions coma la torre de la granja de Massa e la partida gotica de l'abadiala de Bonaval. Lo gal seriá emplegat aicí coma figura parlanta.  Çaquelà es per l'ora malaisit de far lo ligam entre aqueste personatge de l'òrdre de Cistèl e la glèisa de Pèrsa que dependiá, coma l'avèm dejà dich, de l'abadiá benedictina de Concas.

 

P1350379.JPG

 

 

 

 

 

Lo segond escut se pòt pas blasonar estent donat qu'es simplament gravat de letras goticas rampelant los noms dels dos donators a l'origina de la construccion de la capèla. Son dos cònsols d'Espalion de la fin del sègle 15 nomenats Pèire Triador e Arnald de Bellòc.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Sorgas principalas : P.de la Malène, Parcours romans en Rouergue, ed. du Rouergue, 2003 ; aficatge toristic sul siti.

 

ND de Perse (5)

 

Fotò Joan-Loís Calvinhac

 

 

Repost 0
Published by eraldica-occitana.over-blog.com - dans 12 Avairon
commenter cet article
11 janvier 2013 5 11 /01 /janvier /2013 21:02

mapa santa eulalia

 

 

Santa Aulària del Larzac, Roergue, Guiana.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Segon l'istorian A. du Bourg, Santa Aulària del Larzac (Sainte-Eulalie-de-Cernon, 12) foguèt " l'establiment del Temple lo mai important dins tot lo Miègjorn" pendent l'Edat-Mejana. D'efièch, los nombroses domènis d'aquesta Comandariá roergassa s'espandissián sus l'ensemble del platèu del Larzac, sul Milhavés, una partida del Leveson a l'entorn de La Clau, las vals de Sarnon, de Sòrgas, de Rance, de Dorbia, ambe de puntas en Lengadòc-Bais a Rocozèl d'Òrb fins al sud de Lodeva e a Cabrièras.

 

 P1230545comp.JPG 

 

Ambe sièis castèls o borgs fortificats, un quinzenat de glèisas, un centenat de masatges e un nombre considerable de tèrras, pasturals, vinhas e dreches feudals, los Templièrs representavan un dels poders màgers de la region.

 

La constitucion d'aqueste important domèni comencèt en 1159 ambe la donacion de Santa-Aulària e de tot lo Larzac per Ramon-Berenguer, comte de Barcelona e rei d'Aragon qu'èra mèstre del comtat de Milhau. Se contunhèt pendent tota la fin del sègle 12 e lo sègle 13. Lo procés lançat contra l'Òrdre del Temple pel rei de França Philippe Le Bel en 1307 e sa dissolucion en 1312 menèt l'ensemble de loras possessions dins lo domèni de l'Òrdre dels Cavalièrs de Sant-Joan de Jerusalèm.

 

Aital, los testimònis eraldics que trobarem dins la glèisa Santa-Aulària seràn en rapòrt ambe los Comandaires de Sant-Joan-de-Jerusalèm e mai tard de Malta.

 

L'entrada actuala de l'edifici se fa per l'anciana absida de la glèisa romanica traucada al sègle 17 d'una pòrta barròca dominada per un oculus. Aquesta transformacion que cambièt l'orientacion del sanctuari foguèt decidida pel Comandaire Joan de Bernui-Vilanòva (Jean de Bernuy-Villeneuve) per tal de permetre un accès dirèct de la populacion dempuèi la plaça principala.

 

                   P1230510-copie-1.JPG     P1230511.JPG

 

Aqueste personatge aparteniá a una familha originària de Burgos en Castilha mas installada a Tolosa tre la fin del sègle 15. D'efièch, en 1488, un cèrt Alonso de Bernui veniá crompar de pastèl a Tolosa. Son parent, Joan de Bernui (Jean de Bernuy - v.1475-1556), installat vèrs 1500 a Tolosa fasiá lo comèrci del pastèl cap a Burgos ont son fraire Diego èra demorat. La fortuna de Joan venguèt viste considerabla e li permetèt d'accedir al capitolat en 1533 e de se far bastir un ostalàs somptuós pròche del Capitòli qu'aculhís duèi lo licèu Pèire de Fermat. Èra tanben senhor de Vilanòva la Comptal en Lauragués (Villeneuve-la-Comptal, 11), co-senhor de Sant Sulpici la Punta (Saint-Sulpice-la-Pointe, 81), Leranh (Léran, 09) e Las Bòrdas (Lasbordes, 31). Esposèt Margarida deu Faur de Sant Jòri.

 

Lo Comandaire Joan de Bernui-Vilanòva que dirigiguèt la Comandariá de Santa Alària a l'entorn de las annadas 1638-1646, èra lo rèire-felen d'aqueste celèbre personatge de l'istòria tolosana.

 

Contràriament a çò qu'indica "l'Armorial des Commandeurs du Rouergue" editat per "Sauvegarde du Rouergue", que li balha las armas de la familha de Vilanòva de Provença (barons de Vença), portava normalament las armas de son linhatge "d'azur a dos batèus flotant sus d'ondas d'argent l'un darrièr l'autre, a l'òrle de vermelh cargat de uèch cauquilhas d'argent". 

 

  P1230512

 

    Çaquelà, son d'armas plan mai simplas que son figuradas sus l'escut dominant lo portal. Vesèm un escut plen ambe bordadura. L'ipotèsi primièra seriá de pensar qu'aquesta bordadura podriá èsser l'òrle mal figurada e que los mòbles (batèus, ondas e cauquilhas) èran simplament pinturats sus l'escut.

 

Podèm çaquelà senhalar que las armas de la comunautat de Vilanòva la Comptal figurant dins l'Armorial General de Ch.D'Hozier (1696) son "de sinòpla a un escuçon d'argent". Pel moment, nos es pas estat possible de far un ligam segur entre aquestas armas. Avèm dejà vist que se caliá malfisar de las armas inventadas e impausadas a las comunautats pels fonccionaris reials cargat de l'enregistrament de l'armorial de 1696. Pr'aquò, sabèm que d'unas armas comunalas reprenián en tot o en partida las armas de lors senhors. Alara, Joan de Bernui-Vilanòva portava l'òrle e los batèus de Bernui o la bordadura de Vilanòva ? La question demòra pausada. 

 

   

             bernui         vilanòva la comptal

 

                       Armas de la familha Bernui                 Armas de la comunautat de Vilanòva la Comptal (1696)

 

 

  Totjorn a l'exterior de l'edifici, podèm apercebre en naut de la torre-campanal una pèira armoriada utilizada en re-emplèc decoratiu al moment de sa reconstruccion a la fin del sègle 19.

 

P1230528.JPG

  Una observacion mai atentiva revèla un escut tengut per dos personatges e portant la siloèta d'un qüadrupèd dominat per una crotz.

 

P1230523.JPG

 

Son las armas de Robèrt d'Alba, Comandaire de Santa Aulària a l'entorn de 1546. Aquesta familha provençala originària d'Arles portava "d'aur a l'ors rampant de vermelh". Aquestas armas son aicí subremontadas de las de l'Òrdre de l'Espital coma se fasiá de costuma per un Comandaire. Blasonarem donc aqueste escut "  d'aur a l'ors rampant de vermelh al cap de vermelh a la crotz d'argent". Los tenents podrián èsser d'orses e semblan ligats per un listèl ont figurava benlèu la devisa de la familha d'Alba MIHI NASCITUR ET PERIT IRA.


robert-d-alba.jpg
 

Senhors del Toret, mèstres de l'impressionant castèl de Ròcamartina (Roquemartine comuna d'Ayguièras, 13), los d'Alba balhèron de prelats a la Glèisa provençala coma Uc, arcavèsque d'Arles en 1225, e mantuns cavalièrs a l'Òrdre de Sant Joan de Jerusalèm. Podèm citar en mai de Robèrt mencionat tre 1534, Claudi d'Alba-Ròcamartina en 1543, Antòni e Pèire en 1566 e Jacmes en 1606.

 

Acabarem a l'interior de la glèisa per la capèla gotica plaçada en dejós del campanal e ont la clau de volta es ondrada d'un escut portant un mòble pro enigmatic.

 

P1230513.JPG

 

  L'escut es figurat penjat pel guinsal e pòrta una figura de forma geometrica semblant una flècha pausada en benda. L'identificacion nos es balhada pel sénher Delmas, ancian director dels Arquius Despartamentals d'Avairon, que i vegèt plan justament l'instrument aratòri apelat una relha que permet a l'araire de traçar la règa dins la tèrra. Sèm donc en preséncia de las armas parlantas del Comandaire e Grand Prior de Sant Gèli, Guilhèm de Relhana (Guillaume de Reillanne) que trobam entre 1331 e 1346.

 

La familha provençala de Relhana portava "d'azur a la relha d'argent pausada en benda".

 

guilhem-de-relhana.jpg

 

 Aqueste important linhatge, conegut dins l'entoratge dels comtes de Provença dempuèi lo sègle 11, teniá las senhoriás de Relhana (Reillanne, 04), Vilamurs (Villemus), Montjustin, Fozils, Castèunòu (Châteauneuf-Miraval), Ceirèsta (Céreste), Aubenàs (Aubenas-les-Alpes) eca... Balhèron mantuns oficièrs a l'Òrdre de Sant Joan de Jerusalèm coma Gèlis de Relhana Grand Prior de Sant-Gèli en 1246, Jaufré e Falip cavalièrs respectivament en 1261 e 1338 e enfin nòstre Guilhèm de Relhana que foguèt après 1346 Luòctenent General del Grand mèstre de l'Òrdre.

 

                     P1230506mieux.JPG             P1230519.JPG

 

Fortificacions de Santa Aulària

 

Sorgas principalas : A.-R. Carcenac "Les Templiers du Larzac", Lacour, 1994 ; "Armorial des Commandeurs de Saint-Jean-de-Jérusalem et Malte en Rouergue (1)", Sauvegarde du Rouergue n°56-57, 1998 ; P.de la Malène, "Parcours romans en Rouergue" (T.2), Rouergue ed., 2009 ;  http://carriere13.free.fr/visite.htm ; Ph.Wolff  (jos la dir.), "Les Toulousains dans l'histoire", Privat, 1984 ; R.Bourse e I.Dufis,  "Armorial des Capitouls", 2010 ; Ch.D'Hozier, Armorial Général de France, vol.15, Languedoc 2, p.2267 ; http://www.bassesalpes.fr/reillanne1.html 

Repost 0
Published by eraldica-occitana.over-blog.com - dans 12 Avairon
commenter cet article
30 décembre 2012 7 30 /12 /décembre /2012 16:40

mapa valadin

 

 

 

Valadin, Roergue, Guiana.

 

 

 

 

 

 

 

 

Situit sus la comuna de Valadin en Roergue (Valady, 12), lo masatge de las Sèrras marca la bordadura del causse abans la davalada del Valon de Claravals. Al centre, un polit ostalàs ambe torre domina la linha de crèstas. Sa construccion datariá del sègle 17 e seriá l'òbra de la comunautat dels Jesuitas de Rodés.

 

P1340408.JPG

 

Sus la faciada èst se tròba una pèira de reemplèc cargada d'un escut e de que la particularitat es d'èsser plaçada al revèrs. Aquesta disposicion un pauc estranha es pas sens pausar qualques interrogacions. La valor decorativa de las pèiras armoriadas fa que foguèron sovent reemplegada après la destruccion de lors bastiments d'origina. N'aviam descobèrt un exemple sus una faciada del vilatge de Lanuèjols (Lanuéjouls, 12). Çaquelà, trobam qualques rares exemples de pèiras armoriadas plaçadas volontariament al revèrs, sens saber segurament se aqueste biais de far aviá una significacion particulara. 

 

Copie-de-facada-est-ostal-bel-a-la-Sera-de-Nucas.JPG   

Segon las informacions del proprietari, aquesta pèira gravada vendriá d'un castèl desaparegut de la comuna vesina de Gotrens. D'efièch, l'escut virat dins sa posicion normala revèla d'armas conegudas.

 

I observam tres faissas merletadas acompanhadas d'una bordadura denticulada.

 

Tot aquò nos mena a identificar aquestas armas coma las de la familha de Murat de L'Estanh que teniá efectivament un castèl al luòc de L'Estanh, sul platèu entre Cassanhas-Comtals e Gotrens.

 

 

 

facada-est-ostal-bel-a-la-Sera-de-Nucas--2-.JPG

Aqueste linhatge es mai que probablament eissut dels vescomtes de Murat del Cantal e representar una branca cabdeta installada en Roergue al sègle 13. Son primièr representant conegut es Gui de Murat, senhor de L'Estanh atestat a partir de 1261 e que podriá èsser lo filh del vescomte Pèire III de Murat. Çaquelà, d'unes istorians ne fan una familha de mendra extraccion e purament roergassa, originària dels alentorns d'Espalion.

 

L'eraldica convida clarament a seguir la primièra ipotèsi. Los vescomtes de Murat portavan "d'azur a tres faissas d'argent merletadas e maçonadas de sable la primièra de cinc merlets, la segonda de quatre e la tresena de tres, dubèrta d'una pòrta del camp al mièg". Quant als Murat de L'Estanh, J.-B. Rietstap  lor balha las armas seguentas : "d'azur a tres parets d'argent maçonadas de sable mesas en faissa l'una sus l'autra e tocant de flancs merletats, la primièra de cinc, la segonda de quatre e la tresena de tres pèças, la paret inferiora dubèrta del camp". Aqueste blasonament alambicat se pòt simplificar en "d'azur a tres faissas d'argent merletadas e maçonadas de sable la primièra de cinc merlets, la segonda de quatre e la tresena de tres e dubèrta d'una pòrta del camp al mièg, a la bordadura denticulada del meteis".

 

L'escut representat aicí revèrta ben aqueste blasonament, fòra los nombres de merlets de cada faissa que devon èsser puslèu comprés coma una subtilitat d'erald. L'experiéncia nos mòstra ben qu'aquò a pas granda valor dins lo biais de representar las armas dins la realitat.

 

La bordadura denticulada, figura eraldica plan frequenta en Roergue medieval, seriá estada ajustada a las armas vescomtalas coma bresadura.

 

La filiacion de Gui de Murat e de sa femna Aimeriga es coneguda e foguèt establida dins una pron bona genealogia publicada en 1892. I aprenèm que lo mandament del castèl s'espandissiá sus Gotrens, Cassanhas e Glassac puèi tanben al sègle 14 sus Sant Cristòfol, Testet, Claravals e Bruèjols (1313, omenatge del donzèl Olivièr de Murat de l'Estanh filh d'Aimeric de Murat e de Raimonda d'Arpajon). 

 

La familha de Murat de L'Estanh gardèt sas armas fins al maridatge de Berard ambe Gabrièla de La Romiguièra en 1452. D'efièch, las clausulas d'aquesta union prevesián que Berard adoptariá las armas de La Romiguièra. En fach, las armas de las doas familhas foguèron gardadas dins un escartairat coma se pòt veire sus una pèira del castèl de Pomairòls (12).

 

220px-Armoiries de la famille laromiguiere[1] 

Presenta un "escartairat d'azur a tres faissas d'argent merletadas e maçonadas de sable la primièra de cinc merlets, la segonda de quatre e la tresena de tres e dubèrta d'una pòrta del camp al mièg (qu'es Murat de L'Estanh) e d'azur a tres ròcs d'argent subremontats cadun d'una flordalís d'aur (qu'es de La Romiguièra)". Lo nombre de merlets es aquí respectat mas manca la bordadura denticulada.

 

Dins la primièra mitat del sègle 16, German de Murat de l'Estanh esposèt (1537) Joana de Lausièras-Teminas que li balhèt pas qu'una dròlla, Gabrièla, qu'eiretèt de totes los domenis de la branca ainada de Murat de l'Estanh. Son maridatge lo 21 de junh de 1563 ambe Francés de La Valeta, Senescal de Tolosa e Governaire de Roergue, faguèt donc passar tot aquò dins la familha de La Valeta-Cornusson.

 

Lo castèl de l'Estanh, balhat en dòt a lora filha Gabrièla de La Valeta en 1583, passèt successivament dins los domenis dels linhatges del Cròs de Beralh, Bonafos e Destressas abans d'èsser vendut coma ben nacional pendent la Revolucion Francesa puèi aquesit pel comte de La Panosa.

 

  

D'aqueste castèl pròche de Gotrens, demòra pas que l'estanh, atestat en 1380 e que ne banhava lo contra-bas. Encara figurat ambe son molin sus la carta de Cassini (relevada entre 1756 e 1789), mencionat coma existent dins la genealogia publicada en 1892 foguèt completament desrocat pauc après aquela data. Lo mudament de nòstra pèira podriá donc datar d'aqueste periòd.  

 

P1340502

 

 

P1340422

Las aigas de l'estanh rampèla duèi l'emplaçament del castèl. 

 

Acabarem en mercejar calorosament los proprietaris dels luòcs de nos aver daissat estudiar aqueste testimòni del passat eraldic roergàs.

 

Sorgas principalas :  J-L BOUDARTCHOUK, "Les Murat, "dits vicomtes" et vicomtes" in Vicomtes et vicomtés dans l'Occident médiéval, PUM, Tolosa, 2008,  M. de MURAT, "Généalogie de la maison Murat de l'Estang.", Lyon, 1892, l'article sul castèl de Pomairòls de la Wikipedia http://fr.wikipedia.org/wiki/Ch%C3%A2teau_de_Pomayrols, divèrsas genealogia sus Geneanet.com. 

Repost 0
Published by eraldica-occitana.over-blog.com - dans 12 Avairon
commenter cet article
5 août 2012 7 05 /08 /août /2012 19:37

 mapa belcastèl

 

 

Bèl-Castèl, Roergue, Guiana.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Dins un article precedent, aviam descobèrt la glèisa parroquiala d'aqueste vilatge (Belcastel, 12) de bòrd d'Avairon, de que lo nom ven d'un bèl castèl datant probablament del sègle 10 e contrarotlant un pont vièlh.

  

château de Belcastèl (11) 

 

I aviam pogut observar lo jasent monumental e l'escut mantuns còps representat del senhor Alzias de Saunhac, personatge important de la primièra mitat del sègle 15.

 

Aviam vist que sas armas se podián blasonar " d'aur al leon (contornat ?) de sable armat e lampassat de vermelh, (la coa pausada en sautor ?), a la bordadura denticulada del meteis ".

 

Son aquestas armas, bresadas d'un lambèl de tres pendents que figuran sus son sagèl apendut sus un acte de 1414. 

 

sagel-d-Alzias-de-Saunhac-1414.JPG

Sagèl d'Alzias de Saunhac (Framond n°180)

  

 La preséncia del lambèl se pòt explicar pel fach qu'en 1414, lo paire d'Alzias, Guilhèm de Saunhac èra pas encara mòrt (+1418) e qu'es el que deviá portar las armas plenas del linhatge, l'usatge eraldic obligant son filh ainat a las bresar en esperant de devenir, a son torn, cap d'arma de la familha. 

P1310985

 

Lo castèl e la senhoriá de Bèl-Castèl èran dintrats dins los domènis de la familha de Saunhac a la generacion precedenta quand lo paire d'Alzias, qu'èra escudièr del comte d'Armanhac-Rodés, los aviá recebut en feu de las mans d'aqueste prince lo 6 de febrièr de 1386.

 

Los comtes de Rodés s'èran impausats aquí al mièg del sègle 13 (1251) en crompant la part de senhoriá de la principala familha de co-senhors : los Bèl-Castèl.

 

Lo linhatge de Bèl-Castèl, mencionat pel primièr còp a l'entorn de 1040 se talhèt son importanta castelaniá dins la vigariá carolingiana de Rinhac al moment de la mudacion feudala. Aital se trobèron al cap d'un domèni plan espandit e figurèron entre lo sègle 11 e lo sègle 13 dins lo cèrcle dels barons mai importants de Roergue.

 

Dins la segonda mitat del sègle 13 çaquelà, la familha de Bèl-Castèl apareis amendrida çò que podriá èsser una consequéncia de la Crosada Albigesa. Pauc a pauc, Raimond de Bèl-Castèl que sembla son representant màger, vend lo còr de las possessions del linhatge (Bèl-Castèl en 1251 e sa part de la senhoriá de Malavila en 1262 al comte de Rodés, mantuns vilatges als Brenguièrs de Bornasèl eca...). Aqueste esfaçament se perseguís duscas a la fin del sègle 14 quand Galhard de Bèl-Castèl vend per 98 florins d'aur a Joan d'Armanhac, comte de Rodés, tot çò que li demorava a Rinhac.   

 

Aquesta familha portava "d'azur al castèl de tres donjons d'argent maçonat de sable" o encara "d'azur a la torre donjonada de tres donjons d'argent, aclarada e maçonada de sable".

 P1310998

D'efièch, podèm observar en dessús de la pòrta d'entrada de la sala del castèl una brava pèira gravada d'un escut presentant una torre.

 

Los tres donjons se devinhan al sòm de l'obratge.

 

Es malaisit de dire se aquesta pèira armoriada data de l'epòca de la familha de Bèl-Castèl, que l'utilisacion de signes eraldics dins la construccion civila  abans 1250 es pro rara en Roergue. L'estile de l'escultura e la forma de l'escut nos daissan dins l'interogacion. Se l'escultura d'aquesta pèira data de l'Edat-Mejana (sègle 14 ?) podriam èsser en preséncia d'armas familialas devengudas armas "territorialas" de la baronia de Bèl-Castèl e emplegadas pels senhors posteriors.

 

 

 

 

 

P1310994.JPG

 

Aqueste primièr escut es plaçat en dessús d'una pòrta ondrada per sa part d'un escut presentant un leon contornat.

 

P1310996.JPG

Tornam trobar aquí las armas de la familha de Saunhac qu'aviam encontradas dins la glèisa.

 

Dos personatges que podrián èsser de vailets o d'escudièrs portant de gònias (vestits emborrats fasent partida de l'arnesc de guèrra que los cavalièrs metián jos l'aubèrc), tenon l'escut de que la punta repausa sus una flordalís.

 

La bordadura denticulada i es absenta e lo leon es figurat contornat e la siá coa fòrma un sautor.

 

Malgrat aquestas pichòtas diferéncias pensam que s'agís ben de las armas dels senhors de Saunhac que tenguèron lo castèl del darrièr quart del sègle 14 fins al sègle 16.

 

 

 Acabarem nòstra visita d'aqueste castèl per una pichòta descripcion arquitecturala d'aqueste edifici remirable que foguèt restaurat e salvat de la roina per l'arquitècte Fernand Pouillon entre 1974 e 1986, annada de sa mòrt.

 

Del costat de l'ataca, lo castèl es isolat del puèch per un valat prigond talhat dins lo ròc e enaigat que se pòt passar per un pont levadís defendut per un castelet e una torre del sègle 15.

 

               P1320079.JPG               P1320070.JPG

                               Lo valat enaigat                                      Lo castelet d'entrada e la torre

 

Puèi dintram dins la cort baissa ont trobam del costat sud los rèstas de la capèla senhoriala dedicada a Sant Jòrdi. Domina una calada davalant cap a una pantarèla e menant atamben a una segonda capèla pre-romanica que servissiá de glèisa parroquiala fins al sègle 15 e ont se pòt encara observar qualques tròces de pinturas del sègle 13.

 

P1320039.JPGP1320041.JPGP1320047.JPG 

 

Enfin, dintram dins la cort nauta per la pòrta armoriada qu'avèm ja estudiada e que permet l'accés a la sala nòbla voltada ont las parets presentan un aparelh apelat en "espinas de peisses" que correspond al biais de bastir del sègle 10. Aquesta partida de l'edifici es senhorejada pel donjon carrat e massiu bastit pels cavalièrs de Saunhac al sègle 15.

 

P1310992.JPGP1320003.JPGP1320035.JPG 

 

 

Sorgas principalas : M.de FRAMOND, Sceaux rouergats du Moyen-Age, AD de l'Aveyron, 1982 ; P.de la MALENE, Parcours roman en Rouergue, Tome 1, ed. du Rouergue, Rodez 2003 ; J.BOUSQUET, Le Rouergue au premier Moyen-Age, Tome 2, SLSAA 1994 ; F.de GOURNAY Le Rouergue au tournant de l’An Mil, SLSAA / Framespa, 2004 ; H.de BARRAU, Documens historiques et généalogiques sur les familles  et les hommes du Rouergue, T.2, 1902 ; L. ESQUIEU Essai d'un armorial quercynois, Paris 1904, reed. Lafitte Reprints 1975.

Repost 0
Published by eraldica-occitana.over-blog.com - dans 12 Avairon
commenter cet article
1 juin 2012 5 01 /06 /juin /2012 18:58

 

mapa olemps

 

 

Olemps, Roergue, Guiana.

 

 

 

 

 

 

 

 

Lo castèl "galhard", foguèt fondat pels comtes de Rodés dins lo barri de La Molina (La Mouline), al pè de Rodés (actuala comuna d'Olemps, 12). Aqueste castelhon susvelhava lo pont que permetiá a la rota de Tolosa de traversar Avairon abans de pujar cap a la ciutat rodanesa. Demòra pas res de l'edifici medieval mencionat tre lo sègle 12. A partir de la fin del sègle 14, aqueste ostalàs apartenguèt a mantunas familhas nòblas successivas.

 
P1260641.JPG

 

Lo sègle 17 vegèt l'arribada a Castèlgalhard de la familha de Bessuèjols. Aqueste linhatge important, conegut dempuèi la primièra mitat del sègle 11, teniá son castèl principal e la senhoriá de Gabriac en feu dels barons de Calmont d'Òlt dempuèi l'Edat Mejana. Son eles qu'entreprenguèron de tornar bastir l'edifici dins un estile Renaissença que se pòt encara observar a l'ora d'ara. Aparentament, la màger part de las òbras foguèron entamenadas a partir de 1641. Lo bastiment central, largament esclairat per de fenèstras a travèrsas foguèt flancat d'un colombièr e d'una torre circulària.

 

P1260644.JPG
 

En 1720, la muralha vièlha foguèt traucada per bastir un portal bèl per far l'entrada del domèni. Son arc foguèt alara ondrat de l'escut de familha, dominat per una corona. Presenta las armas dels senhors de Bessuèjols que portavan "d'argent a l'arbre terrassat de sinòple acostat de dos leons afrontats de vermelh".     

          P1260637.JPG                         P1260640.JPG

P1260639.JPG

 

bessuèjols

 

Sorgas : G.Astorg, "Châteaux et personnages du Ruthénois", 2011 e P.de la Malène, "Parcours roman en Rouergue" T.1, Ed.du Rouergue, 2003.

Repost 0
Published by eraldica-occitana.over-blog.com - dans 12 Avairon
commenter cet article