Overblog Suivre ce blog
Administration Créer mon blog

Presentacion

  • : ERALDICA OCCITANA
  • ERALDICA OCCITANA
  • : Aqueste blòg a per tòca d'estudiar e de presentar l'istòria e lo patrimòni eraldic occitan. L'espaci estudiat s'espandis sus l'ensemble del domeni de la lenga d'òc de l'Auvernha als Pirenèus e de l'Ocean Atlantic als Alps. L'epòca privilegiada es l'Edat-Mejana (12en-15en sègles) sens, çaquelà, daissar los sègles seguents dins l'ombra. JONHÈTZ-NOS e participatz al projècte !
  • Contact

Recèrca

30 mai 2013 4 30 /05 /mai /2013 20:48

mapa-sant-guilhem.PNG

 

 

 

Sant-Guilhèm-dau-Desèrt, Bas Lengadòc.

 

 

 

 

 

 

 

 

Lo famós vilatge de Sant-Guilhèm-dau-Desèrt (Saint-Guilhem-le-Désert, 34) renfèrma los vestigis dels bastiments de l'importanta abadiá de Gellona dominada per las roinas de l'ancian castèl de Verduns. Aqueste establiment benedictin, luòc d'un pelegrinatge màger, foguèt fondat per un comte carolingian de Tolosa, Guilhèm, que se faguèt monge e se retirèt aicí abans de morir en odor de santetat lo 28 de mai de l'an 812.  

 

P1000502.JPG

 

L'abadiala e doas galariás del clastre conservadas representan un dels ensembles mai remarcables de l'art romanic en Lengadòc-Bais.

 

P10004832-copie.jpg

Mas l'amator d'eraldica deurà dintrar dins l'ancian refectòri dels monges bastit al sègle 18 per trobar de que avidar sa curiositat. D'efièch, aqueste bastiment bordant lo costat oriental del claus clastral abriga duèi lo musèu e la colleccion lapidària de l'anciana abadiá.

   

I trobam nombroses vestigis romanics dels bastiments conventuals e qualques jasents e placas mortuàrias.

 

 

 

 

Podèm observar en particular doas placas de calcari que podrián aver fach partida d'un ensemble armorial comemoratiu dels ancians abats de Gellona. D'efièch, aquestas doas pèças partejan un meteis estile escultural del sègle 14 tardiu e semblan fargadas d'un meteis biais. Pòrtan las armas de dos abats anteriors a l'epòca de lora realisacion supausada e poirián aver fach partida d'un decòr monumental de loras sepulturas.

 

P1000471bis.JPG 

 

Lo primièr escut presenta las armas de Guilhèm de Doas-Verges, abat entre 1249 e sa mòrt en abrial de 1287. Dejà al mièg del sègle 12, un Raimond d'Armengaud de Doas-Verges èra estat abat de Gellona entre 1137 e 1143. Cal dire qu'aqueste linhatge de primièr plan, que tirava son nom del ròc de Doas-Verges (comuna de Sant-Adornin / Saint-Saturnin-de-Lucian, 34) culminant a 536 mètres d'altitud e dominant lo país, aviá fach de l'abadiá de Gellona un sanctuari familial. Probablament aparentats als vescomtes de Lodeva descendents de Sant Guilhèm de Gellona, los trobam mencionats regularament dins lo cartulari de l'abadiá pendent totes los sègles 11 e 12.

 

Las armas figuradas son parlantas e se pòdon blasonar "de ... a doas verges nimbadas e afrontadas tenent una tija florida de tres flors a la bordadura denticulada de ...". L'escut de forma ponchuda francesa es representat penjat a un anèl per son guinsal e l'escultura dels personatges es particularament plan sonhada. P. Huppé balha dins son obratge (veire las sorgas çai jos) lo blasonament seguent de las armas familialas "de sable a doas verges afrontadas d'argent tenent una flordalís d'aur". 

 

Aquesta armas son pas sens rampelar las que figuran sul sagèl que la comunautat de Sant-Guilhèm-dau-Desèrt apendèt a un acte de julhet 1303. Aquí, l'escut de forma aredondida occitana presenta dos personatges femenins (pèlses longs e rauba) tenent una flordalís.

 

P1360680bis.JPG

  (Motlage A.N. D 5675)

 

La legenda d'aqueste sagèl es malurosament ara illegibla. La comunautat de Sant-Guilhèm sembla pas aver agut de cònsolat a l'auba del sègle 14 e podèm far l'ipotèsi qu'aqueste sagèl emplegat aicí per representar l'engatjament de la comunautat entièira siá lo d'un de sos representants, sindic o prud'òme, o encara religiós qu'auriá pogut èsser un membre del linhatge dels senhors de Doas-Verges tan ligat a l'abadiá benedictina. Sabèm qu'aqueste biais de far èra pro espandit en l'abséncia de sagèl comunautari (veire nòstre article sus Mirapeis).

 

Los potents barons de Doas-Verges, isolats sus lor puèg,  perdèron de lora importància a partir del sègle 13 quand lora generositat cap a Gellona e los partiments successorals acabèron d'amendrir lors domenis. Pr'aquò, lora raça se mantenguèt dins mantuns linhatges lengadocians de primièr plan coma los Guilhèm de Clarmont-Lodeva.

 

Lo segond escut presenta las armas de l'abat successor de Guilhèm de Doas-Verges. S'agís de Guilhèm de Mostuèjols, ancian prior de Sant-Caprasi dins lo diocèsi de Rodés, abat entre 1287 e sa mòrt lo 4 de decembre de 1302.

 

P1000472bis.JPG  

Aqueste escut prevesit tanben d'un guinsal, presenta sus son camp una crotz flordalisada acompanhada d'una bordadura componada.

 

La familha dels senhors del castèl de Mostuèjols (Mostuéjouls, 12), jocat dins la val de Tarn al sud de Roergue, es coneguda dempuèi lo sègle 11 e pòrta tradicionalament "de vermelh a la crotz flordalisada d'aur cantonada de quatre bilhetas del meteis". Çaquelà, los sagèls medievals conservats presentan quasi totes una crotz ancorada o flordalisada ambe una bordadura denticulada e pas jamai de bilhetas. Avèm dejà vist dins mantuns articles que la bordadura denticulada èra una pèça eraldica plan utilizada en Roergue pendent l'Edat-Mejana. Vesèm tanben que d'unes blasonament modèrnes dison que la crotz dels Mostuèjols es cantonada de setze bilhetas. Podèm pensar segurament que la bordadura denticulada primitiva s'es cambiada al fial dels sègles e de las errors de representacion en setze puèi quatre bilhetas emigradas dins lo camp de l'escut.

 

Prepausarem donc aicí coma blasonament de las armas de l'abat Guilhèm de Mostuèjols "de vermelh a la crotz flordalisada d'aur a la bordadura denticulada del meteis".

 

Enfin, acabarem per presentar la placa funerària monumentala (45 cm x 80 cm) del prior Gui de Virsec ondrada d'una granda crotz floronada acompanhada de dos escuts e d'una inscripcion latina.

 

P1000488.JPG 

L'epitafi del prior "Gwido de Viridisco" nos apren que moriguèt en 1324. Èra eissut d'un linhatge que tirava son nom del luòc de Virsec (Vissec, 30) situit a un vintenat de quilomètres al nòrd de Sant-Guilhèm, al pè del causse del Larzac. Los cartularis d'Aniana e de Gellona contenon las mencions de mantuns membres d'aquesta familha al darrièr quart del sègle 11 e pendent tot lo sègle seguent. Trobam tanben Joan de Virsec coma avèsque de Magalona de 1328 a 1334.

 

Partejada en mantunas brancas e enauçada per d'aliganças prestigiosas (Lodeva en 1525, Sant Esteve barons de Gange en 1629...), la familha dels senhors de Virsec se mantenguèt fins al sègle 19. D'unas brancas s'anguèron installar plan luènh de las tèrras ancestralas, en paisses de lenga d'oïl (Anjou, Bourgogne, Lorraine). Rietstap balha al linhatge las grandas armas seguentas "escartairat als 1 e 4 escacat d'aur e de vermelh de 16 punts (qu'es de Lodeva) ; als 2 e 3 contra-escartairat d'aur e de vermelh (qu'es de Sant-Esteve) ; sul tot escartairat d'argent e de sable (qu'es de Virsec)".

 

Aqueste blasonament es pas sens nos pausar qualques problèmas quand observam los escuts figurats sus nòstra placa del sègle 14. D'efièch se pòdon blasonar "de ... al leon de ... a la bordadura denchada de ..." çò que a pas cap de rapòrt ambe las armas tradicionalas del linhatge raportadas per Rietstap e mantunas autras sorgas.

 

 P1000489                     virsec.JPG

          Armas de Gui de Virsec (1324)                                     Armas "tradicionalas" de la familha de Virsec

 

 

Semblariá que siaguèssem en preséncia d'un abandon d'armas primitivas al profièch d'un identitat eraldica novèla apiejada sus las aliganças realizadas per aqueste modèste linhatge de cavalièrs. D'efièch, en mai de las armas dels Lodeva e dels Sant Esteve integradas als sègles 16 e 17, l'escartairat d'argent e de sable presentat coma de Virsec sembla eiretat de l'antica familha dels Pèire, senhors de Gange, que tornam trobar dins las armas comunalas d'aquesta vila en associacion ambe... de leons !  

Gange-copie-1.JPG

 

Plan evidentament, tot aquò demòra pas, per l'ora, que de supausicions e caldriá espepissar dins las genealogias respectivas d'aquestes linhatges vesins per i trobar   qualques indicis d'aquesta parentat.

 

P1000522.JPGP1000524.JPG P1000513.JPG

  Lo castèl de Verduns sus son ròc e d'elements de fortificacion del borg de Sant Guilhèm.

 

Sorgas principalas : P. TISSET, « L'abbaye de Gellone des origines au XIIIè siècle », 1933, éd. du Beffroi, 1992 ; Ph. HUPPÉ, « Les seigneurs de Clermont-Lodève. Du palais carolingien à la cour napolitaine IXè-XVè siècles. », Tome I et II, éditions Les Presses Littéraires, Saint-Estève, 2007 et 2008 ; C. DUHAMEL-AMADO, « Genèse des lignages méridionaux - Tome 2, Portraits de familles.», coll. Méridiennes, UTM, Toulouse, 2007 ; Abbé CASSAN e E. MEYNIAL, "Cartulaires des abbayes d'Aniane et de Gellone", Montpellier, 1900 ; B. BEDOS, « Corpus des sceaux français du Moyen-Âge – Tome 1 Les sceaux des villes », Archives Nationales, Paris, 1980.

Repost 0
Published by eraldica-occitana.over-blog.com - dans 34 Erau
commenter cet article
22 janvier 2012 7 22 /01 /janvier /2012 22:42

azalas de porcairagues - bn ms12473 1Lo vilatge de Portiranhas (Portiragnes, 34), ancianament Porcairanhas o Porcairagas, seriá lo brèç de la celèbra trobairitz Azalaís de Porcairagas que visquèt a la fin del sègle 12. 

Sa vida ditz : "N'Azalais de Porcairagues si fo de l'encontrada de Monpeslier, gentils domna et ensenhada. Et enamoret se d'En Gui Guerrejat, qu'era fraire d'En Guilhem de Monpeslier. E la domna si sabia trobar, e fetz de lui manhtas bonas cansos". 

 

D'efièch, trobam ben una familha de Porcairagas, vassala dels vescomtes de Besièrs, al cap de la senhoriá dins las annadas 1065. Pauc abans lo sègle 13 e la Crosada, aqueste feu passèt a la familha de Pesenàs ambe lo maridatge d'una autra(?) Azalaís, filha e eiritièra de Rostanh de Porcairagas ambe Pèire de Pesenàs.

Lo grand revolum de la Crosada e de l'aneccion al reialme de França cambièt tot lo paisatge social e politic de la region. Aital, Portiranhas e mantunas autras localitats dels environs tombèron dins l'escarsèla d'un dels principals luòctenents de Simon de Montfort, lo Marescal Gui de Levís. La familha de Levís, originària d'Isla de França, se mantenguèt en Lengadòc pendent de sègles, e tenguèt la senhoriá de Portiranhas fins al sègle 17 al mens. 

 

P1220946.JPG

 

La glèisa parroquiala, dedicada a Sant Fèlix, èra al cap d'un priorat dependent de la catedrala Sant Nazari de Besièrs, dempuèi al mens lo sègle 12. Foguèt tornada bastida a la debuta del sègle 14 en pèira basaltica, coma mantunas glèisas del ròdol (veire l'article sus Agde). Aviam dejà vist qu'aqueste material local èra pas plan propici a l'escultura en general e a l'eraldica en particular. Aital, trobam pas qu'una clau de volta ondrada d'un escut figurat ambe son ligam de cuèr, lo guinsal. Malurosament, pòrta pas cap de traça de gravadura e deviá èsser simplament pinturat a las armas de son proprietari que demòra donc desconegut.

 

P1230129.JPG

 

Mas çò qu'interessarà mai l'eraldista se situís sus la paret interiora occidentala de l'edifici, enquadrant un grand portal ajustat al sègle 18. S'agís d'una granda listra funerària plan escafada que se perlonga sus tota la longor de la paret a una nautor d'environ 2,20 mètres.


P1230143-copie-1.JPG
 

La longa benda pinturada de negre es ondrada de dos decòrs eraldics identics plan malaisits de deschifrar. Una observacion mai atentiva revèla la preséncia de dos escuts mesclats dins cada decòr, coma se doas listras èran estadas subrepausadas a dos moments diferents.

 

Avèm suslinhat sus cada fotò las grandas linhas que demòran de las pinturas en utilizant una color diferenta per cada escut.

 

P1230142

P1230142 retocada 

  Pintura n°1 a esquèrra del portal

 

P1230137 

P1230137retocada

Pintura n°2 a drecha del portal

 

Podèm distinguir la siloèta d'un grand escut coronat e suportat per dos leons (?). Sembla qu'aqueste escut de granda talha siá lo mai ancian, pinturat en primièr. Del còp sa legida es malaisida mas un element determinant apareis al franc-quartièr senestre jos la forma de cabrions o d'un cabrionat d'aur e de sable qu'es pas sens rapelar las armas tradicionalas de la familha de Levís citada mai naut. I podèm distinguir tanben la traça d'un escut en abisme. Podrián èsser los rèstas de las armas d'Anna de Levís (1569-1622) que portava "escartairat al 1 bendat d'aur e de vermelh qu'es de Thoire-Villars, al 2 d'aur als tres cabrions de sable qu'es de Levís, al 3 de vermelh a tres estelas d'aur qu'es d'Andusa, al 4 d'argent al leon de vermelh qu'es de Layre, sul tot escacat d'aur e de vermelh qu'es de Ventadorn".

 

anne-de-levis.jpg

 

Aqueste personatge plan important de l'epòca, Governador e Senescal de Lemosin, Luòctenent General de la província de Lengadòc e Par de França foguèt un pròche dels reis de França Enric IV e son filh Loís XIII. Es el qu'apasimèt las guèrras de religion dins las Cevenas dins lo primièr quart del sègle 17. Moriguèt de malautiá lo 8 de decembre de 1622, a Belcaire, ont veniá de presidir los Estats Generals de la Província de Lengadòc. Las cronicas del temps nos contan que l'emocion foguèt granda après sa mòrt e seriá pas estonant qu'un senhor de son envergadura agèsse una listra funerària dins un de sos feus de Lengadòc.

 

A una epòca posteriora, un autre escut mai pichon foguèt pinturat per dessús. L'avèm suslinhat en roge. Tornam trobar dos leons per supòrt mas aquí, las armas se pòdon blasonar "d'aur a la bordadura componada de sable e d'argent". Tot aquò sembla repausar sus una mena de mont decoratiu de color blanca. Aquestas armas son pas estadas identificadas pel moment mas devon correspondre a las d'un linhatge que tenguèt la senhoriá de Portiranhas a la seguida dels Levís.

 

 portiranha-desconegut.jpg 

      

 Sorgas principalas : C.Duhamel-Amado, Genèse des lignages méridionaux T.2 Portraits de familles - Portiragnes p.53, UTM, Toulouse, 2007 ; Archives du château de Léran (vol.3) Inventaire historique et généalogique des documents de la branche Lévis-Mirepoix, Privat, Toulouse, 1909 ; nombrosas sorgas internet e demèst aquestas las principalas   http://www.medarus.org/Ardeche/07celebr/07celTex/ventadour_anne.htm  http://racineshistoire.free.fr/LGN/PDF/Levis.pdf.

Repost 0
Published by eraldica-occitana.over-blog.com - dans 34 Erau
commenter cet article
11 avril 2011 1 11 /04 /avril /2011 21:58

La catedrala gotica de Lodeva foguèt començada dins lo darrièr tèrç del sègle 13 e saP1180617.JPG construccion contunhèt pendent 150 ans fins a las annadas 1430. Pr'aquò l'edifici agèt bravament a sofrir de las guèrras de religion ont la volta de la nau foguèt en granda partida desrocada a l'explosiu per las tropas protestantas. Adobada per la volontat de l'avesque Joan IV de Plantavit de La Pausa (1625-1648), la catedrala foguèt profanada e serviguèt d'entrepaus pendent la Revolucion Francesa. Mantunas restauracions foguèron entrepresas dins los sègles seguents.

 

Del punt de vista eraldic, aqueste sanctuari representa, coma bon nombre d'autras catedralas, una mena d'armorial dels avesques e dels dignitaris del diocèsi de l'Edat Mejana duscas al sègle 20.

 

 

 

  

Per çò qu'es del periòde medieval, lo mai interessant es incontestablament la colleccion lapidària conservada dins lo clastre de la catedrala. Lo problèma çaquelà, es qu'aqueste ensemble es constituit de pèças plan diferentas amassadas mercés a de dons de particulars, d'associacions o sens cap d'origina coneguda. D'unas pòdon venir de partidas desaparegudas de la catedrala coma d'autres endreches del país lodevés.

 

I podèm observar çò que sembla èsser una anciana bòrna senhoriala que marcava lasP1180611.JPG termièras del comtat de Lodeva qu'aparteniá als avesques dempuèi la fin del sègle 12 e l'esfaçament del linhatge vescomtal. Aquesta bòrna pòrta las armas de Lodeva que se pòdon blasonar aital "d'azur a la crotz cantonada al 1èr d'una estela, al 2nd d'un creissent, al 3en d'una L e al 4en d'una D, lo tot d'aur ". Veirem pus tard qu'aquestas armas s'encontran tanben mantuns còps a l'interior del bastiment.

 

  P1180612.JPG

 

I trobam tanben tres escuts escultats sus de pèiras de que l'origina es pas mencionada. Doas son integradas en re-emplèc dins la paret.

 

P1180601.JPGP1180607.JPGP1180586

 

La primièira presenta un escut "de ... al cabrion  de ... acompanhat de tres cauquilhas Sant Jacmes de ... ". La preséncia d'una tresena cauquilha en punta es mai que probabla e lo cabrion pòt èsser demesit. Aquesta pèça es databla dels sègles 14 o 15.

 

La segonda, databla del sègle 14, pòrta las armas " partit de ... al leon passant de ..., e faissat ondejat de ... e de ...".

 

Enfin, la tresena que sembla mai recenta (fin del sègle 15 o sègle 16) es tanben mai trabalhada dins l'escultura. L'escut es timbrat d'un èlm cargat de lambrusquins e d'un cimièr desaparegut en granda partida. Presenta probablament un "copat de ... e de ... a l'arbre arrancat de ..., acostat de dos grifons contornats tenent son tronc de ..., lo tot brocant". Aquestas armas son a botar en relacion ambe un autre escut de tipe Renaissença representat a l'interior de la catedrala, dins la capèla Sant Ròc, e que sembla portar las meteissas armarias.

 

              P1180623.JPG      dins la capèla St Ròc

 

Aquestes dos escuts presentan las armas de la familha Forèst que balhèt mantuns consols a la vila e de clèrgues a la Glèisa de Lodeva. D'après Louis Lainé, aqueste linhatge es conegut dempuèi 1352 quand Ròc Forèst foguèt anoblit per servicis renduts al reialme. Portava un "copat d'aur e d'azur al pin de sinòple fruchat d'aur, acostat de dos grifons afrontats de l'un dins l'autre".

 

forest.jpg  

 

 

Coma o disiam mai naut, l'interior de l'edifici conten mantunas representacions de las armas de Lodeva dins de versions diferentas.

Doas claus de volta pòrtan un escut a la crotz que pòt èsser religat a las armas de la vila figuradas incompletament (los elements manquants i èran benlèu pinturats ?).

 

P1180524.JPG   P1180517.JPG

 

La segonda es çaquelà d'una legida dificila, l'escut es dominat per un capèl d'avesque e presenta benlèu un escartairat.

 

Tornam trobar d'escuts pròches de las armariás de la vila suls veirials del còr que datan del sègle 19.

                                      P1180548.JPGP1180550.JPG

 

Lo primièr que se pòt blasonar "d'azur a la crotz patuda d'aur" pòrta un listèl que menciona "SIGILUM CAPITULI LODOVENSIS" e deu corespondre a las armas del capitol dels canonges de la catedrala.

 

Lo segond presenta las armas de Lodeva acompanhadas d'un escut "d'azur a la flordalis d'aur pausat en abisme" e sembla commemorar un eveniment relatiu als rapòrts entre la vila e lo rei de França Loís lo VIIIen (1187-1226) coma lo daissa pensar lo listèl "LODOVA A LUDOVICO OCTAVO". Podèm pensar que s'agís de l'entrada del comtat de Lodeva dins lo domèni capecian a la fin de la Crosada Albigesa.

 

 

 

 

P1180628Per acabar ambe las armas de la vila, mencionam que figuran tanben sus un monument edificat a la memòria dels avesques e de lora sepultura al debàs del campanal (i tornam trobar l'escut a la flordalis, en abisme) e sus una clau de volta de la capèla Sant Fulcrand.

    Capèla St Fulcrand armas de Jean IV de Corguiller-copie-1

 

 

 

Aquesta capèla Sant Fulcrand, patron de la catedrala dempuèi lo sègle 15, serà tanben nòstra primièra etapa dins l'estudi de las armarias dels avesques que se son succedits sul sèti de Lodeva. Per aquò, nos podèm apiejar sus "L'armorial des évêques des cinq diocèses formant aujourd'hui la circonscription du diocèse de Montpellier" que M.A. Fourtier publiquèt en 1866.

 

La capèla Sant Fulcrand aparentament bastida dins las darrièras annadas del sègle 13 sembla ligada a la personalitat de Jean IV de Corguillereray, conselhièr del Rei de França Loís lo XIen e avesque de Lodèva entre 1462 e 1488. Son escut i es representat al som de la grasilha d'entrada e sus una clau de volta.Capela-St-Fulcrand-armas-de-Jean-IV-de-Corguiller-copie-2.JPG

Sortit d'una familha nòbla peitavina, portava un escut "d'azur a tres faissas ondejantas d'aur". Aquestas armas son visiblas sul sagèl de son aujòl Jean de Corguilleray, escudièr, qu'èra "Maître Veneur du Duc de Normandie", e "Maître et Enquesteur des Eaux et Forêts du Roi" entre 1355 e 1365.  

Capèla St Fulcrand armas de Jean IV de Corguiller-copie-3 

Aparentament, aquesta familha balhèt un brave nombre d'oficièrs a l'administracion capeciana e un Guillaume de Corguilleray, contemporanèu del nòstre avesque, èra a la fin del sègle 15, conselhièr del Rei e "Prevost de Messieurs les Marechaux de France" e sagelava d'un escut a las tres faissas ondejantas. (Sorga : P.Anselme, Histoire généalogique et chronologique de la maison royale de France)

 

Aquestas armarias son representadas ambe las colors inversadas sus un veirial del còr fargat al sègle 19.

 

Jean-IV-de-Corguilleray-1462-1488.JPG

 

Aqueste ensemble de veirials signats per l'artista Mauvernay representan mantunas armariás episcopalas.

 

La familha torangèla de Briçonnet balhèt quatre avesques a Lodeva : Guillaume VI BriçonnetBriconnet--2-.JPG (1484-1516), Denis Briçonnet (1516-1520), Michel II Briçonnet (1560-1561) e Claude Briçonnet (1561-1566). Portavan "d'azur a la benda componada d'aur e de vermelh, lo primièr compon de vermelh cargat d'una estela d'aur, e la benda acompanhada d'una autra estela d'aur pausada al canton senestre del cap". Aquesta familha balhèt mantuns avesques e archivesques pendent lo sègle 16.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

  Joan VI de Plantavit de la Pausa (1625-1651) foguèt un grand avesque de Lodeva. D'origina toscana, sa familha s'installèt  dins las Cevenas a la fin del sègle 13. Filh de Cristòl de Jean-VI-de-Plantavit-de-La-Pause-1625-1651.JPGPlantavit de La Pausa e d'Isabèl d'Assàs, nasquèt en 1579 e faguèt una polida carrièra dins los òrdres. Aquò lo menèt a èsser grand almoinièr de la cort de la Reina Catherine de Medicis puèi d'Elizabeth de France, infanta d'Espanha. En 1625, foguèt nomenat avesque de Lodeva ont s'empleguèt a tornar bastir la nau de la catedrala e a edificar lo palais episcopal, a crear de convents (los Recollets de Lodeva), a ajudar los paures e a amainatjar lo país lodevés (rotas...). Participèt a la malastrosa revòlta del Duc de Montmorency e, un temps forabandit, tornèt sul sèti episcopal fins a sa mòrt en 1651. Portava "ecartelat d'azur a una arca de Noè d'aur flotant sus d'ondas d'argent e suportant una colomba d'aur arpiada e becada de vermelh tenent dins son bèc un ramèl d'olivièr de sinòple (Plantavit) e d'azur a tres flordalis florençadas d'aur (Assàs)" e sa devisa es inscrita sul listèl IN NAVI NOAE NATUS UT PLUS SAPIAS. Sul veirial l'azur d'Assàs es figurat blanc.

 

 

Lo jasent de Joan VI de Plantavit de La Pausa es conservat dins la catedrala dins la capèla dicha dels avesques.

Mgr-de-Plantavit.JPG

 

Son successor foguèt Francés II de Bosquet (1651-1657), personalitat eminenta e amic de Baluze. PortavaFrancois-de-Bosquet-1648-1655.JPG segon l'armorial de Fourtier (Cf supra) "ecartelat al 1 d'aur a tres fruches de sinòple movent del trach d'en bas acompanhats en cap d'una crotz recrosada de vermelh ; als 2 e 3 de vermelh a la croseta d'aur ; al 4 d'aur a tres bendas de vermelh".

Vesèm qu'aquestas armas  son representadas diferentament sul veirial ont las podèm blasonar : "ecartelat al 1 d'argent a tres arbres de sinòple movent del trach d'en bas acompanhats en cap d'una crotz patuda de vermelh ; las 2 e 3 d'argent a la crotz patuda alisada d'azur ; al 4 bendat d'argent e d'azur". Sens autras informacions complementàrias, serà malaisit de trencar entre aquestas doas versions. Podèm çaquelà portar mai de credit al trabalh remirable de l'autor de l'armorial, quitament se la preséncia de tres arbres sul vitralh rendon parlantas las armas d'aqueste avesque.

 

 

 

 

Roger-de-Harlay-de-Cesi-1657-1669.JPG

 

 

 

 

 

 

 

Trobam en seguida las armas de l'avesque Roger de Harlay de Cési (1657-1669) que se pòdon blasonar "d'argent a dos pals de sable". Aqueste prelat èra sortit d'una familha de noblèssa de rauba de la region parisenca. Foguèron comte de Beaumont, senhors de Grosbois e Champvallon e balhèron mantuns oficièrs al Parlament de Paris. (Sorga : "Armorial du Parlement de Paris" M.Bonneserre de Saint Denis, extrach de Revue Nobiliaire Héraldique et Biographique, 1862)

 

 

 

 

 

   

  Puèi, podèm observar un veirial presentant las armas de Jacques-Antoine de Phélypeaux,Jacques-Antoine-de-Phelypeaux-1690-1732.JPG avesque de 1690 a 1732. I legissèm un "escartairat als 1 e 4, d'azur semenat de quartafuèlhas d'aur al franc-quartièr d'ermina, e als 2 e 3 de vermelh a tres lusèrps d'aur meses en pal". Tornarmai, sembla que d'unas colors sián pas estadas respectadas e trobam dins l'article de Fourtier "escartairat als 1 e 4, d'azur semenat de quartafuèlhas d'aur al franc-quartièr d'ermina, e als 2 e 3 d'argent a tres lusèrps de sinòple meses en pal".

Èra lo filh de Antoine-François Phélipeaux, senhor del Verger, Conselhièr al Parlament de Paris, Intendent de justícia en Borbonés puèi Conselhièr d'Estat, e de Marie de Villebois, filha d'un mèstre d'ostal del Rei de França. La familha Phélipeaux originària de la region de Blois es coneguda dempuèi la fin del sègle 13.

(Sorga : http://racineshistoire.free.fr/LGN/PDF/Phelypeaux.pdf)

 

 

 

 

 

 

 

 

Los veirials del còr presentan après, l'escut de l'avesque Joan-Jòri de Solhac (1732Jean-Georges-de-Souillac-1732-1750.JPG-1750) (Jean-Georges de Souillac). Filh de Francés de Solhac, senhor de Vernuèlh en Peiregòrd (al nòrd de Brantòsme), portava "d'aur a tres espasas de sable pausadas en pal, las puntas en bas" segon Fourtier (veire çai-sus) alara que lo veirial representa "d'azur a tres espasas d'aur pausadas en pal, las puntas en bas". Lois Esquieu prepausa per sa part "d'aur, a tres espasas de vermelh, mesas en pal, las puntas en bas" (L.Esquieu, "Essai d'un armorial quercynois" 1907, n°665) e mantuns autors classics son d'aqueste vejaire. 

Aquesta familha, originària de Solhac en Carcin, sortiriá del linhatge dels vescomtes de Turèna. Se partegèt en mantunas brancas a partir del sègle 16, çò qu'explica benlèu aquesta multiplicitat d'esmauts differents dins loras armariás. Los sagèls medievals conservats, representan un escartairat de tres espasas e de tres leopards pendent lo sègle 14 (1309 e 1369), e d'unes pensan que seriá una marca de fidelitat a la corona d'Anglatèrra. (L.Moreri et alii, "Le grand dictionnaire historique", Paris, 1759, p.513 et seq.) 

 

Joan-Jòri foguèt bachilièr de la Sorbòna e prior de Sant-German-de-Pont-Romieu, près de Bergerac, avant d'accedir al sèti episcopal de Lodeva ont demorèt dètz-e-uèch annadas. Una paret de la capèla dels avesques consèrva son epitafi gravat sus una placa.Jean-Georges-de-Souillac--1686-1750--ev-de-1732-1750.JPG

 

Enfin, arribam al darrièr avesque de Lodeva davant lo restacament de l'avescat al diocèsi de Montpelhièr en 1790. S'agís de Joan-Feliu-Enric de Fumèl (1750-1790), sortit d'una familha d'anciana noblessa originària dels confronts entre Agenés e Carcin (la vila de Fumèl bòrda la ribièira d'Òlt). Aqueste linhatge pòrta "d'aur a tres ponchas d'azur moventas de la poncha de l'escut". Son aquestas armas que vesèm figuradas sus dos veirials del còr.

 

                          Jean-Félix-Henri de Fumel 1750-1790                 Jean-Félix-Henri de Fumel 1750-1790 2

 

              

  Son presentas tanben dins la capèla dels avesques, sul monument erigit a la memòria dels prelats en 1862, coma per rampelar un dels avesques mai important de la vila.

 

Joan-de-Fumel--1-.JPG                                Joan-de-Fumel--2-.JPG

 

L'avescat de Lodeva foguèt donc suprimit per un decret del 12 de julhet de 1790 e lo territòri del diocèsi foguèt restacat al diocèsi de Montpelhièr.

 

Per aquesta rason trobam tanben las armas d'al mens un avesque de Montpelhièr Charles-Thomas Thibault (1835-1861) originària de Baynes dins lo despartament francés de Seine et Loire. Son escut apareis sus un veirial e pòrta "d'azur a cinc garbas de blat d'aur pausadas 1 3 1 e formant una crotz " es timbrat de la mitra e la cròça, de la corona de comte e del capèl d'avesque. La devisa es "MESSIS MULTA".

 

P1180549

 

Un autre vitralh e una granda cadièra vièlha de fusta presentan un escut portant un arbre. Son las armas de l'avesque de Montpelhièr Francés-Maria Anatòla Roverie de Cabrièras  (1873-1921). Nascut a Belcaire lo 30 d'agost de 1830, sortissiá del mitan aristocratic lengadocian e provençal. Reialista, grand amic de Frederic Mistral, esitèt pas a far dubrir las pòrtas de la catedrala e de las glèisas de Montpelhièr per albergar los vinhairons grevistas pendent la revòlta viticòla de 1907. Foguèt fach cardinal en 1911. Portava "d'azur al rove arrancat d'aur" e sa devisa èra "NON HUMORE TERRAE VIGEBIT".

 

                  P1180543.JPG            P1180561.JPG

 

Enfin, devèm mencionar tanben la preséncia dins un cadre d'un dessenh a las armas d'un avesque segurament mai recent qu'avèm pas capitat d'identificar encara. Pòrta "d'azur al cap-pal cordurat de vermelh, lo cap cargat d'una crotz potençada d'aur a dèstra e d'una ancra d'argent a senestra, e lo pal cargat de tres cròças d'aur pausadas en pal" e la devisa es "DIEU EST PLUS GRAND QUE NOTRE COEUR".

 

P1180563.JPG

 

 

En mai dels avesques, encontram las traças de tres autras grandas figuras eclesiasticas de Lodeva. 

 

Una placa pro recenta rapèla la vida d'Ercules-Andrieu de Fluris (Hercule-André de Fleury dich "le Cardinal de Fleury"). Filh de Joan de Fluris, senhor de Dian e Valquièiras, e de Diana de la Trelha, nasquèt lo 22 de junh de 1653 e foguèt batejat dins la catedrala Sant Fulcrand. Èra promés a una granda carrièra : almoinièr del rei de França Loís XIV en 1678, avesque de Frejus en 1699, preceptor de Loís XV en 1715 e grand almoinièr de la reina Marie Lesczinska en 1723, acabèt per èsser nomenat Ministre d'Estat en 1725 e enfin Cardinal en 1726. Moriguèt a Issy-les-Moulineaux en 1743 e foguèt sepelit dins la glèisa Sant Loís del Louvre. Portava "escartairat als 1 e 4 d'azur a tres ròsas d'aur (Fluris) ; als 2 e 3 copat de vermelh al leon naissent d'aur e d'azur plen (La Trelha)" Son aquestas armas que se pòdon observar sus la placa.

 

HERCUL~3

 

Trobam tanben lo monument funerari de l'abat Pau d'Esteve del Verdièr (v.1814-1872), canonge de Montpelhièr, curat de Castries, sortit de la familha dels senhors de Servian. Son grand-paire, Bertomieu, teniá la senhoriá directa d'aqueste borg al moment de la Revolucion Francesa, e la familha se mantenguèt dins la bona borgesia locala al sègle 19. Vesèm sus la placa de marbre negre, en dessús de l'inscripcion latina un escut portant tres bendas. Segon l'Armorial de Rietstap, la familha d'Esteve del Verdièr portava "d'aur a tres bendas d'azur"

 

                   Abbe-Paul-d-Esteve-du-Verger-1814-1872--chanoine-de-Montpe.JPG             Abbe-Paul-d-Esteve-du-Verger-1814-1872--chanoine--copie-1.JPG

 

Son ben aquestas armas que son representadas sus un dels veirials del còr de la catedrala, ambe dos cèrvis coma supòrts e una corona dominant l'escut.

 

 

Encontram enfin la sepultura d'Elisèu Lazari (mòrt en 1933), protonotari apostolic e prèire de Sant Fulcrand de 1912 a 1926. Foguèt tanben conegut pels libres pro nombroses qu'escriguèt a la fin del sègle 19 e demèst aquestes, un "Historique de la cathédrale Saint Fulcrand de Lodève" en 1897. Son escut presenta un "de ... semenat de flordalis de ..." e ne trobam un autre exemplari dins lo clastre. La devisa es "SOLA MIHI LILIA PLACEM".

 

                Elisee-Lazaire--1857-1933--sepulture--2-.JPG                Elisee-Lazaire--1857-1933--claustre--2-.JPG

 

  Sorgas principalas : Tenèm de'n primièr a mercejar sénher Philippe Huppé per sas informacions preciosas. Coma sorgas estampadas, podèm consultar R.Aussibal "Armorial épiscopal du diocèse de Lodève 1185-1790", Louis Lainé "Dictionnaire véridique des origines des maisons nobles ou anoblies" vol.2 e coma sorgas en linha Francis Moreau "Armoiries médiévales des évêques de Lodève" http://fmoreau.recit.free.fr/index.php?ref=MFW3158 .

Repost 0
Published by eraldica-occitana.over-blog.com - dans 34 Erau
commenter cet article
6 février 2011 7 06 /02 /février /2011 00:14

Catedrala-e-avescat--21-.JPGL'antica ciutat d'Agda es remirabla per sa catedrala romanica e sas muralhas bastidas en pèiras volcanicas negras (basalt) que balhan a aquestes edificis una cèrta majestuositat grèva.













Aquestas muralhas pòrtan justament un escut, gravat dins la pèira, que representa las armas de la vila ; s'i pòdon observar quatre faissas ondadas. Aquesta pèira seriá estada plaçada aicí al mes d'octobre de 1562 per commemorar la recenta victòria dels protestants sus una armada reiala venguda far lo sèti de la vila (sorga Wikipedia http://fr.wikipedia.org/wiki/Histoire_d'Agde) . Çaquelà l'estile de l'escut e de la gravadura sembla mai aparténer als sègles 14 o 15 e avèm benlèu afar aquí a un re-emplèc.
muralhas.JPG muralhas (2)
Las armas tradicionalas de la vila d'Agda, enregistradas en 1697 dins l'Armorial Général de France de Charles d'Hozier, se blasonan aital : "d'aur a tres faissas ondadas d'azur". Pr'aquò son atestadas dempuèi la debuta del sègle 14 ambe lo sagèl dels consols de la vila que presenta una bandièra a tres faissas ondadas en 1303 (Corpus des sceaux des Archives Nationales T.1, B.Bedos, 1980). Se vitralh modèrnepòdon encontrar sus l'ensemble de las placas bilingüas dels noms de carrièras mas tanben sus un veirial contemporanèu de la glèisa Sant Sever.



Placa pòrta (2)  

                                
Enfin, las meteissas entresenhas se tròban figuradas sus la fenèstra d'un ostal situit 7 carrièra dels Muses (rue Jean Roger). La pèira gravada pòrta un escut "faissat ondat de uèch pèças" encadrat per la data 1617.
     Placa pòrta (4)
 
Ajustarem per acabar la preséncia, dins l'entrada de la catedrala, d'un veirial ondrat de las armas del darrièr avesque qu'Agda coneguèt, abans son restacament al grand avescat de Montpelhièr. S'agís de Charles-François-Siméon Vermandois de Saint-Simon de Sandricourt que moriguèt guilhotinat lo 27 de julhet de 1794. Sas armas èran "Escartairat als 1 e 4 de sable a la crotz d'argent, cargada de cinc cauquilhas de vermelh, qu'es de Rouvroy Saint-Simon, als 2 e 3 escacat d'aur e d'azur, al cap de França, qu'es de Vermandois".

           Vitralh.JPG     Vitralh--2--copie-1.JPG

  

Repost 0
Published by eraldica-occitana.over-blog.com - dans 34 Erau
commenter cet article