Overblog Suivre ce blog
Administration Créer mon blog

Presentacion

  • : ERALDICA OCCITANA
  • ERALDICA OCCITANA
  • : Aqueste blòg a per tòca d'estudiar e de presentar l'istòria e lo patrimòni eraldic occitan. L'espaci estudiat s'espandis sus l'ensemble del domeni de la lenga d'òc de l'Auvernha als Pirenèus e de l'Ocean Atlantic als Alps. L'epòca privilegiada es l'Edat-Mejana (12en-15en sègles) sens, çaquelà, daissar los sègles seguents dins l'ombra. JONHÈTZ-NOS e participatz al projècte !
  • Contact

Recèrca

25 décembre 2012 2 25 /12 /décembre /2012 10:13

mapa laròca dels arcs

 

 

 

Laròca-dels-Arcs, Carcin, Guiana.

 

 

 

 

 

 

 

 

Aqueste vilatge de la val d'Òlt (Laroque-des-Arcs, 46), a qualques quilomètres a l'èst de Caors, deu son nom a la torre (ròca) que susvelhava la val e als vestigis del arcs de l'ancian aquaducte galloroman qu'alimentèt l'antica Divona del 1èr al 5en sègle après JC.

 

P1330733ter.JPG

 

Aqueste punt estrategic que comandava l'accès oriental a la capitala carcinòla relevava dels domènis de la potenta familha de Gordon, principals barons del pais. Un linhatge de Laròca, constituant benlèu una branca cabdeta dels Gordons, es coneguda tre la fin del sègle 11.

 

L'anciana glèisa parroquiala, dedicada a Nòstra-Dòna-de-l'Assompcion se trobava un pauc en defòra del borg, dins la val del riu de Bèlafont, lo long de la rota menant cap al nòrd e al còr dels domènis gordoneses.

 

Demòra pas d'aqueste edifici que l'absida que servís actualament de capèla pel cementèri. 

 

P1330710.JPG

 

 

 

 

 

La construccion de teulas e de calcari data de la debuta del sègle 16, son plan es carrat e la paret del cementèri sembla seguir lo traçar de l'anciana nau desrocada a una epòca que coneissèm pas.

 

Lo còr es cobèrt d'una crosada d'ogivas e dos contrafòrts mantenon l'edifici completament dubèrt sul costat oèst.

 

P1330711.JPG

 

 

 

 

 

 

 

La clau de volta es ondrada d'un escut "a l'italiana" portant las armas del linhatge caorsin dels d'Auriòl. D'efièch i podèm blasonar un "escartairat als 1 e 4 de ... a tres auriòls volant de ... ; als 2 e 3 de ... al grifol de ..." qu'aviam dejà observat dins lo clastre de la catedrala de Caors.

 

P1330718.JPG

 

Aquí, l'escultura es plan mièlhs conservada e la legida de las armas es mai aisida. La bordadura coronada observada a Caors es aicí absenta mas los aucèls e lo grifol son polidament figurats. Remarcam en particular la pata dèstra de l'auriòl plan levada, quant al grifol es representat rampant al 3 mas passant al 2 a causa de la forma balhada a l'escut.

 

Aviam fach l'ipotèsi que la preséncia d'aqueste animal fabulós dins l'escartairat deviá venir d'una aligança ambe la familha dels barons de Luzèch que portavan primitivament "d'argent a un grifol d'azur".

 

barons-de-luzech.jpg

Barons de Luzèch 

 

Mantuns personatges de la familha d'Auriòl pòdon èsser estat a l'origina de la figuracion d'aquestas armas aicí. Joan d'Auriòl, canonge de Caors devengut avèsque de Montalban en 1492, o son fraire Aimar d'Auriòl senhor del castèl vesin de Rossilhon o encara Antòni d'Auriòl, filh del darrièr e canonge de Caors tanben. Es son oncle, un autre Antòni d'Auriòl, que foguèt vicari General del diocèsi de Caors e de que podèm veire l'escut al clastre ambe una bordadura cargada de coronas que podriá representar una bresadura.

 

La crosada d'ogivas repausa sus quatre culòts ont trobam encara d'escuts mas sens gravadura. Dins un cas çaquelà, tornam trobar un grifol coma tenent.

 

                        P1330715.JPG          P1330716.JPG          P1330719.JPG           P1330720.JPG

 

Sorgas principalas : Inventaire Général Midi-Pyrénées (ref.IA46100692), L.ESQUIEU, "Essai d'un armorial quercynois", 1908, rééd. Laffite 1975, Abat J.CLARY, "Dictionnaire des paroisse du diocèse de Cahors", Cahors, 1986.

Repost 0
Published by eraldica-occitana.over-blog.com - dans 46 Òlt
commenter cet article
1 janvier 2012 7 01 /01 /janvier /2012 22:37

P1330682.JPG

 

La catedrala de la capitala carcinòla (Cahors, 46), bastida essencialament al sègle 12, es un joièl de l'art romanic occitan. I podèm contemplar en particular sas copòlas e son timpan escultat.

 

P1090719

 

Del còp, l'escultura eraldica es pro absenta sus la partida principala de l'edifici e es mai que mai dins lo claustre posterior que trobarem de testimònis d'art eraldic.

 

  

Pr'aquò l'interior de la catedrala ne conten qualques unes. Al nivèl del còr, lo portal de la capèla Sant Antòni, apelat "pòrta de la Boneta Roja" , bastit dins l'estile goticP1090764.JPG flambejant al sègle 15, es ondrat d'un escut portant "escartairat de... a doas faissas engreladas de... e de ... semenat de flordalís de ...".

 

Aqueste escut es pas sens rapelar las armas de Loís d'Albret, avesque de Caors entre 1460 e 1465. Filh de Carles d'Albret e d'Anna d'Armanhac, nasquèt en 1422. Foguèt nomenat cardinal en 1461 e moriguèt a Roma quatre ans après. La familha gascona d'Albret portava dempuèi la fin del sègle 14 (per concession reiala de 1389) un "escartairat de vermelh plen (qu'es d'Albret) e d'azur a tres flordalís d'aur (qu'es de França modèrna)". Çaquelà las faissas engreladas e l'abséncia dels simbòls pontificals de la cròça e la mitra rendián aquesta ipotèsi fragila.

 

 

D'efièch, es pas en Gasconha mas en Dalfinat que trobam l'origina del proprietari d'aquestas armas e comanditari de l'obratge. S'agís del canonge Loís de Theis, eissut d'un linhatge conegut dempuèi la fin del sègle 12 dins lo ròdol de Grenòble e que portava "de vermelh a doas faissas engreladas d'argent". Loís arribèt probablament a Caors dins l'entoratge de l'avesque Antòni Alleman de Ròcha-Chinard, autre dalfinés, de la region de Valença. Aqueste prelat ocupèt lo sèti episcopal de Caors dos còps : d'en primièr de 1465 a 1474, puèi de 1476 fins a sa mòrt en 1493. De 1474 a 1476 foguèt nomenat avesque de Clarmont d'Auvernha mas i volguèt pas demorar. La familha Alleman de Dalfinat portava "de vermelh semenat de flordalís d'aur a la benda d'argent brocanta" 

 

P1090765.JPG

Benlèu qu'existís un ligam entre las flordalís dels Alleman e nòstre escartairat. Los istorians classics del Carcin (Lacroix, Dominicy, Salvat) senhalan que la familha de Theis èra aparentada als Alleman. Loís de Theis seriá estat lo quite nebot d'Antòni Alleman. La benda d'argent auriá pogut èsser abandonada alara coma bresadura per nòstre canonge. Çaquelà los metèis istorians prepausan coma blasonament d'aquestas armas un escartairat de las armas de Theis ambe lo flordalissat de França mas sens jamai ne balhar una explicacion genealogica o istorica.

 

Aital prepausarem donc doas ipotèsis de blasonament :

 

"escartairat de vermelh a doas faissas engreladas d'argent (qu'es de Theis) e d'azur semenat de flordalís d'aur (qu'es de França ancian)"

 

"escartairat de vermelh a doas faissas engreladas d'argent (qu'es de Theis) e de vermelh semenat de flordalís d'aur (qu'es d'Alleman ambe bresadura)"

 

 

Podèm contemplar tanben dins lo cròs d'una capèla de la nau, lo jasent de l'avesque Raimond de Cornilh (1280-1293). Aqueste prelat que portava "de vermelh a tres còrns d'argent virolats d'aur pausats en pal", es a l'origina de la reconstruccion de l'absida a partir de 1285.

P1090760.JPG

     

La familha de Cornilh, originària del castèl de Cornilh pròche de Tula en Lemosin, èra vassala del poissant linhatge de Malamòrt e dels avesques de Lemòtges. Lo vesinatge de l'abadiá d'Obazina e lora apartenéncia a l'entoratge dels vescomtes de Turèna, los menèt a s'installar dins lo nòrd del Carcin abans 1140, e i tenián en particular de parts de senhoriá a Tegrà e Crèissa. Es dins aqueste darrièr castèl que Raimond de Cornilh sembla èsser nascut dins la primièra mitat del sègle 13. Èra archidiacre del capítol de Caors dempuèi al mens 1265 quand montèt sul sèti episcopal en 1280. Son eleccion foguèt malaisida perque una part dels canonges josteniá son concurrent, l'abat de Moissac. Raimond se deguèt rendre a Roma a la prima de 1280 per obténer la confirmacion de son eleccion alprèp del papa Nicolàs III. Lo 10 d'octobre de 1280, faguèt son entrada oficiala a Caors e recebèt enfin lo serment dels cònsols e del pòble.

 

P1090770 

 

Un tinpan a l'inscripcion pinturada garda lo remembre d'aqueste avèsque bastidor jos la forma d'un omenatge de la part de son successor alonhat, Pèire-Alfred Grimardias (1813-1896), avèsque de Caors entre 1866 e 1896. Trobam tres escuts a las armas d'aqueste darrièr prelat d'origina auvernhassa. Dos se tròban figurats sus de veirials e l'autre, pinturat en dessus de l'inscripcion que venèm de mencionar, sul lindal de la pòrta menant del còr a la capèla Sant Martin.

Datan totes de la segonda mitat del sègle 19, epòca ont l'avesque Pierre-Alfred Grimardias entrepren la restauracion de l'interior de la catedrala. Pòrtan "de vermelh a tres còrns d'argent virolats d'aur a l'estèla d'aur pausada en abisme" e son acompanhats de la cròça e de la mitra. Suls veirials, l'estela apareis mai coma d'argent.

 

Dins son Ensag d'un armorial Carcinòl, L.Esquieu ne balha lo blasonament seguent : "de vermelh, a una estela d'aur, acompanhada de tres còrns de caça d'argent, ligats e virolats de vermelh, pausats 2 en cap e 1 en punta".

 

 

 

 

                   P1090758-modif.JPG      P1090811.JPG

 

La preséncia dels còrns de caça es pas sens rampelar las armas de son illustre predecessor que sembla aver representat un modèl per nòstre avèsque del sègle 19.

 

Coma o disiam per començar, l'essencial del patrimòni eraldic se tròba dins la partida mai recenta de l'ensemble catedral : lo clastre.

  

Reportada pendent mai de dos sègles, la reconstruccion del clastre foguèt financiarament possibla en 1493. Lo chantièr èra començat en 1497 e durèt fins a 1553. Bastit dins l'estile gotic flambejant, lo clastre demorèt en partida inacabat e conservèt de tròces de l'ancian clastre romanic. Mantuns vestigis eraldics nos permeton de seguir l'evolucion d'aquesta construccion.

  

Escut a las armas d'Antòni d'Oriolle, vicari general (1497La pòrta de la capèla Sant Gausbèrt que se dubrís sus la travada orientala del clastre es ondrada d'un escut plan endamatjat ont podèm devinhar las armas del canonge Antòni d'Auriòla.

  

 

 

 











Aqueste personatge, eissut d'una familha patriciana Caorsina, èra lo filh de Joan d'Auriòla, senhor del castèl de Rossilhon près de Caors, de Gironda e de Baussac. Foguèt causit pel capítol dels canonges per administrar la diocèsi de 1497 a 1502 ambe lo títol de Vicari General. Èra tanben prior de Duravèl e Archiprèire de Sant Andrieu. Son fraire Joan, foguèt tanben canonge de Sant Estève, puèi archidiacre de Narbona, abans d'accedir al sèti episcopal de Montalban qu'ocupèt de 1491 a 1519.

Aqueste linhatge carcinòl de primièr plan, s'escantiguèt dins la familha Gontaud de Crabairet ambe la mòrt, en mars de 1536, de lor nebot Joan, senhor de Rossilhon e baron de Gramat e darrièr representant mascle de la linhada.

 

 Escut-a-las-armas-d-Antoni-d-Oriolle--vicari-gene-copie-1.JPG

 

 

 L'escut visible sul lindal presenta un "escartairat als 1 e 4 de ... a tres auriòls volants de ... ; als 2 e 3 de ... a un grifol de ... ; a la bordadura de ... cargada de sièis coronas de ...". Es aital que las armas d'aquesta familha son blasonadas dins l'armorial carcinòl de L.Esquieu. Çaquelà, apareisson sens la bordadura sus la clau de vòlta de l'anciana glèisa parroquiala de La Ròca dels Arcs près de Caors ont son plan mai legiblas.

Loís Esquieu ajusta, mas sens ne balhar la sorga, qu'en 1369 la familha d'Auriòla portava pas que tres auriòls volants dins sas armas. Benlèu l'escartairat ambe lo grifol vendriá d'una aligança ambe los barons de Luzèch que son los sols del país a portar aqueste animal fabulós dins sas armas ?

 

  Escut a las armas d'Antòni de Luzech avèsque (1502-1509)

Justament, una segonda pòrta gotica presenta al som de son acolada un escut dominat per una cròça  e tengut per un grifol a senèstra e un salvatge a destra. Pòrta las armas d'Antòni de Luzèch, avesque de 1502 a 1509.  Son linhatge, un dels primièrs del Carcin, teniá un brave castèl dins la val d'Òlt, en aval de Caors, que comandava la via de l'Agenés. Qualques sègles abans, dins la primièra mitat del sègle 13, los barons de Luzèch avián vist una partida de lors domènis confiscada al profièch de l'avesque de Caors per causa de lor sosten actiu als comtes de Tolosa pendent la Crosada Albigesa. 








Aquesta familha d'anciana noblessa sembla aver portat a l'origina un simple grifol dins sas armas. L'eiretatge vengut d'una dobla aligança al sègle 13 ambe los senhors vesins de Creissac los menèt a escartairar ambe lo creissent parlant d'aqueste linhatge. Aital, en 1369, Gasbèrt de Luzèch sagelava d'un "escartairat als 1 e 4 d'argent al grifol d'azur lengat e armat de vermelh ; als 2 e 3 d'azur al creissent d'argent". Aital se pòdon blasonar las armas tradicionalas dels barons de Luzèch. Julien de Courcelles, dins son "Histoire généalogique et héraldique des pairs de France" (vol.10), ajusta qu'al sègle 15, l'escartairat foguèt intervertit ambe lo creissent als quartièrs 1 e 4 e lo grifol als 2 e 3. 

 

L'escut que podèm descobrir dins lo clastre de la catedrala Sant Estève presenta ben aquesta interversion. Çaquelà, en plaça de grifols, son dos leons que foguèron escultats.

 

Escut-a-las-armas-d-Antoni-de-Luzech-avesque--1502-1509-.JPG

 

Una clau de volta pròcha tòrna prene aquestas armas, ambe aqueste còp al quartièr 2 una figura mai intermediària entre lo leon e lo grifol. Pr'aquò, l'estat de l'escultura nos engatja a la prudéncia.

 

    Clau de volta a las armas d'Antòni de Luzech, avèsque (15      

   

Sens mai d'elements, es dificil de balhar una explicacion a aquesta "error" de figuras. Ajustarem juste, per acabar ambe aquesta pèça, que la paret a l'entorn de la pòrta es escultada d'un flordalissat elegant, malurosament plan martelat.

 

Tornam trobar aqueste flordalissat a l'entorn d'un escut cargat de las tres flordalís de França modèrna, sostengut per dos angèls. Dempuèi l'estudi aprigondit dels vestigis d'ornamentacion del portal occidental de la catedrala, sabèm que lo lindal monumental èra cobèrt de flordalís d'estam daurat sus un fons blau pinturat d'azurita. Aquestes decòrs venián segurament rapelar los ligams estreches que la Glèisa e l'avesque de Caors entretenián ambe los sobeirans capecians, co-senhors de la ciutat, dempuèi l'anexion a la corona de França al sègle 13.

 

Escut-a-las-armas-de-Franca.JPG

 

Enfin, al canton sud-èst del clastre, doas pòrtas mai recentas pròchas de l'archidiaconat presentan los escuts d'un oncle e de son nebot que foguèron avesques entre 1514 e 1553. S'agís de Luigi de Caretto avesque de 1514 a 1524 e de Paolo de Caretto qu'ocupèt lo sèti de 1524 a 1553. Aquestes nòbles d'origina italiana portavan "d'aur a cinc bendas o cotissas de vermelh". Los aviam dejà encontrat en Roergue ambe un abat de Concas (Marcilhac - Capèla N.D. de Foncorrieu).

 

Escuts-a-las-armas-dels-fraires-Caretto--avesques-entre-15.JPG Escuts a las armas dels fraires Caretto, avèsques-copie-1

 

 L'escut present en dessús de la pòrta orientala, menant al jardin de l'archidiaconat es sostengut per dos grifols e sembla èsser timbrat d'un èlm ambe cimièr. Malurosament, aquesta escultura es plan afrabada. L'escut ondrant la pòrta sud a costat a, per sa part dos leons per supòrts.

 

P1330690.JPG 

Acabarem nòstre estudi de l'ensemble catedral en parlant del bastiment de l'archidiaconat, ostal renaissença dels grands archidiacres de Caors. Lo lindal de la pòrta monumentala presenta un escut suportat per dos personatges e que podriá èsser lo de Gilibèrt de Massaut, archidiacre màger e protonotari apostolic de l'avesque Paolo de Caretto entre 1524 e 1543. I podèm observar un "escartairat als 1 e 4 de ... plen e als 2 e 3 de ... al leon de...".

 

La familha de Massaut, originària de las termièras entre Carcin e  Peiregòrd (La Mòta-Felhonor, ancianament La Mòta-Massaut) portava ben un tal escartairat mas intervertit. Loras armas se pòdon encara observar al castèl de La Greseta e al castèl d'Anglars que fasián part de lors domènis. L'ipotèsi mai seriosa quant a lor blasonament, prepausada per C. Bourrières seriá " escartairat als 1 e 4 de vermelh al leon d'aur e als 2 e 3 d'aur plen ".

 

D'après lo meteis autor, l'archidiacre Gilibèrt, cabdèt de Massaut, auriá bresat las armas familialas en intervertissent l'escartairat e en cambiant los esmauts coma se pòt observar sus una clau de volta de la capèla castrala de La Greseta que presenta un "escartairat als 1 e 4 d'azur plen e als 2 e 3 d'argent al leon d'azur".

 

                                                            P1330691.JPG

 

 


P1330692.JPG

 

 

 

Sorgas principalas : Collectiu, "Cahors - La cathédrale - Lot", Images du patrimoine - l'Inventaire, DRAC Miègjorn Pirenèus, 1991, J.Daymard, "Le vieux Cahors", 1905 rééd.Horvath 1989 ; L.Esquieu, "Essai d'un armorial quercynois" 1908 reed. Laffite 1975 ; C.Bourrières "La famille Massaut : Les armoiries du château de La Grézette", Quercy Recherche n°97, juin-août 1999, pp.14-17, Collectiu "Les figures peintes et la polychromie du portail occidental de la cathédrale Saint Etienne de Cahors : une étude pluridisciplinaire" in Mémoires de la Société Archéologique du Midi de la France T.LXVII, 2007, B.S.E.L. tòmes 18, 20 , 24 , 30 e 35, J.Delumeau et J.R.Palanque, "Histoire des diocèses de France - Tome 1 - Clermont", éd Beauchesne, 1974.

 

Repost 0
Published by eraldica-occitana.over-blog.com - dans 46 Òlt
commenter cet article
15 février 2011 2 15 /02 /février /2011 22:00

La polida vila de Fijac, que bòrda lo Celer, nos porgís un dels ensembles màgers de faciadas medievalas d'Occitània. Dins una mendra mesura, i trobam tanben qualques testimònis eraldics deçà-delai per carrièras.P1060925

Un dels mai encantarèls se situís 1 carrièra de la moneda, pròcha de l'actuala plaça de las escrituras ont podèm observar una reproduccion giganta de la Pèira de Roseta deschifrada pel fijagòl Champolion.
Ondrant la partida nauta d'una pòrta gotica(presentant una acolada inclusa dins una ogiva) unP1060928 escut "partit de ... a doas rosetas d'esperon de ... pausadas en pal e de ... al ramèl de vinha de ..." es singularament acostat de las representacions d'un solelh e d'una luna.

La preséncia d'aquestes dos astres es pas sens rapelar los sagèls dels comtes de Tolosa ont figuravan tradicionalament de part e d'autra de la figura del prince.


Raimond VII (2)
Avèrs e revèrs del sagèl de Raimond VII, comte de Tolosa

La talha d'aqueste ensemble dins lo calcari es d'una granda finessa e lo fach que la pòrta siá un pauc al rescondut sembla l'aver parada de las atacas del temps. Pel moment, avèm pas capitat d'identificar aquestas armas datablas del sègle 15 e qu'apartenián benlèu a una d'aquestas familhas de "Caorsins" que faguèron fortuna dins lo comèrci e la finància.

De la meteissa epòca data l'ostal dich d'Auglanat, situit a l'entrada de la carrièra del Grifol e vesin del palais de l'importanta familha Balèna de Fijac. Aquí, dominant lo portal grand, un trilòb acuèlha tres escuts gravats dins la pèira. Malurosament, las gravaduras de las armas son estadas marteladas e los escuts son impossibles de legir. Çaquelà demòran plan interessants perqué nos mòstran los ligams de cuèr apelats guinsals o guissals (guiges o guinches en ancian francés) que servissian a penjar los escuts e que los cavalièrs se passavan a l'entorn del còl per afortir la tenguda del boclièr coma lo mòstra un dessenh de l'Hortus Delicarium.
P1060954.JPG                 img00036_6m.jpg


La familha Viguièr d'Anglanat, originària de la val del Celer a un vintenat de quilomètres a l'oèst de Fijac, faguèt bastir aqueste ostal al sègle 15. Portavan "d'azur al cabrion d'aur, acompanhat en punta d'una espasa pausada en pal, la punta en naut ; al cap cordurat de vermelh, cargat de dos creissents d'argent, virats l'un vèrs l'autre" (Louis Esquieu, Essai d'un armorial quercynois, Paris, 1908). Son benlèu aquestas armas qu'èran representadas sul portal gotic de l'ostal.

 

 

D'una epòca mai recenta (sègle 17 o 18) son las armas ondrant  lo lindal de la pòrta d'un ostal situitP1060949 carrièra de la Bodoscariá (Rue des frères Champolion). Presentan un escut "de ... a un arbre de ..., acostat de dos cans afrontats de ... rampant contra son tronc". Avèm pas capitat encara de las identificar segurament.

 

 

 

  P1060950

Repost 0
Published by eraldica-occitana.over-blog.com - dans 46 Òlt
commenter cet article